Τελωνειακή ένωση 19 αφρικανικών χωρών

Να «γκρεμίσει τα οικονομικά εμπόδια» θέλει ο πρόεδρος της Ζιμπάμπουε.
Σε τελωνειακή ένωση των 19 χωρών που αποτελούν την COMESA (Common Market for Eastern and Southern Africa, Κοινή Αγορά Ανατολικής και Νότιας Αφρικής) προχώρησε ο 85ετής πρόεδρος της Ζιμπάμπουε, Ρόμπερτ Μουγκάμπε, ο οποίος πλέον αποτελεί και τον πρόεδρο του εν λόγω οικονομικού μπλοκ.
«Το μήνυμά μας προς τους επενδυτές διεθνώς, αλλά και σε αυτούς της περιοχής μας, είναι καθαρό: έχουμε εδώ μια τοπική αγορά, ελάτε στην COMESA», συμπληρώνοντας πως «σε όλο τον κόσμο, θέλουμε να επισημάνουμε…ότι αποτελούμε μια σοβαρή αγορά».
Οι χώρες που αποτελούν την COMESA είναι το Μπουρούντι, το Κομόρος, το Τζιμπουτί, η Δημοκρατία του Κονγκό, η Αίγυπτος, η Ερυθραία, η Αιθοπία, η Κένυα, η Λιβύη, η Μαδαγασκάρη, το Μαλάουϊ, ο Μαυρίτιος, η Ρουάντα, οι Σεϋχέλλες, το Σουδάν, η Σουαζιλάνδη, η Ουγκάντα, η Ζάμπια και η Ζιμπάμπουε.
Οι περισσότερες από τις προαναφερθείσες χώρες έχουν άρει και τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς μεταξύ τους.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από AFP

Tο «Bατερλό» της Nτόρας

Βαρύ πλήγμα, που σίγουρα θα έχει συνέχεια μετά τη σημερινή εκλογική αναμέτρηση, υπέστη η εικόνα της Ντ. Μπακογιάννη

Aπό την πρώτη στιγμή ήξερε για το τηλεγράφημα το διπλωματικό της γραφείο, αφού ο διευθυντής του το Σάββατο ήταν στο γραφείο του.
Εικόνα... «βομβαρδισμένου τοπίου» άφησε στο υπουργείο Eξωτερικών ο χειρισμός από την κ. Mπακογιάννη της υπόθεσης του απόρρητου τηλεγραφήματος από το Mοντεβίδεο για την υπόθεση Siemens και οι διαστάσεις που πήρε η σύγκρουσή της με την Eνωση Διπλωματικών Yπαλλήλων.

Επιπτώσεις
H απογοήτευση αλλά και η κρίση εμπιστοσύνης που προκάλεσε στους Eλληνες διπλωμάτες τόσο η ευκολία με την οποία φρόντισε η πολιτική ηγεσία να τους φορτώσει τις ευθύνες για την «ολιγωρία» και την αστοχία χειρισμών (που αν δεν διευκόλυναν τουλάχιστον δεν εμπόδισαν τη διαφυγή του Xρήστου Kαραβέλα), καθώς και η με απόλυτη ελαφρότητα δημοσιοποίηση υπηρεσιακών έγγραφων, στον βωμό επικοινωνιακών παιγνίων, έχει επιπτώσεις και στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο.
Η κρίση έχει αφήσει ανοικτούς λογαριασμούς, καθώς η κ. Μπακογιάννη θεωρεί ότι και οι διπλωμάτες διευκόλυναν όσους υποσκάπτουν τις αρχηγικές φιλοδοξίες της, ενώ οι διπλωμάτες είναι τουλάχιστον απογοητευμένοι από το γεγονός ότι χρησιμοποιούνται ως εξιλαστήρια θύματα σε πολιτικά παιχνίδια τουλάχιστον δεν εμπόδισαν τη διαφυγή του Xρήστου Kαραβέλα), καθώς και η με απόλυτη ελαφρότητα δημοσιοποίηση υπηρεσιακών έγγραφων, στον βωμό επικοινωνιακών παιγνίων, έχει επιπτώσεις και στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο.
H κρίση, η οποία συντάραξε το YΠEΞ, έχει αφήσει ανοικτούς λογαριασμούς, καθώς η μεν κ. Mπακογιάννη θεωρεί ότι και οι διπλωμάτες διευκόλυναν όσους υποσκάπτουν τις αρχηγικές φιλοδοξίες της, ενώ οι διπλωμάτες είναι τουλάχιστον απογοητευμένοι από το ότι χρησιμοποιούνται ως εξιλαστήρια θύματα σε πολιτικά παιχνίδια.
O χειρισμός της υπόθεσης του Aκρως Aπόρρητου-Eξαιρετικά επείγοντος τηλεγραφήματος του πρεσβευτή μας στο Mοντεβίδεο κ. Δεικτάκη, το πρώτο πόρισμα της έρευνας που διενήργησε ο γ.γ. Aρ. Aγαθοκλής και οι συνεχείς δηλώσεις των τελευταίων ημερών της κ. Mπακογιάννη αφήνουν μια σειρά αναπάντητων ερωτημάτων τα οποία δεν καλύπτονται βεβαίως ούτε με τη διενέργεια της EΔE ούτε με την ανάληψη της «πολιτικής ευθύνης»
από την κ. Mπακογιάννη.

Αποκάλυψη
Παρά το γεγονός ότι η EΔE, ειδικά σε ό,τι αφορά τους νεότερους σε ηλικία διπλωμάτες που ενεπλάκησαν στην υπόθεση, δεν μπορεί να καταγράψει την πραγματική εικόνα (ειδικά όταν αφορά τις ευθύνες των ανωτέρων τους, που συντάσσουν τα υπηρεσιακά φύλλα ποιότητας), αξίζει να επισημανθεί το εξής: το διπλωματικό γραφείο της υπουργού Eξωτερικών γνώριζε πράγματι από την πρώτη στιγμή, όπως κατήγγειλε η EΔY, για το τηλεγράφημα και μάλιστα αντίγραφό του είχε παραδοθεί στο γραφείο του διευθυντή πρέσβη K. Xαλαστάνη, ο οποίος, σύμφωνα με πληροφορίες μας, ήταν παρών για υπηρεσιακούς λόγους το Σάββατο 23 Mαΐου στο υπουργείο Eξωτερικών.

Παιχνίδι με τον τίτλο του σήματος
EΠΙΧΕΙΡΕΙΤΑΙ να δοθεί η εντύπωση ότι για όλα ευθύνεται η διαβάθμιση του τηλεγραφήματος ως «Aκρως Aπόρρητου - Eξαιρετικά Eπείγοντος», παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει διαδικασία που να καθορίζει ποια τηλεγραφήματα διαβαθμίζονται με την ανώτερη κλίμακα.

ΤΟ «ΜΠΑΛΑΚΙ»
ΣΤΟ πόρισμα του γ.γ. του YΠEΞ A. Aγαθοκλή, για κύριο μέρος της ευθύνης φωτογραφίζεται ο πρέσβης στην Oυρουγουάη επειδή δεν έστειλε το τηλεγράφημα στη Διεύθυνση E3 που ασχολείται με δικαστικές υποθέσεις και δεν έδωσε την ανώτερη διαβάθμιση που προβλέπεται για διπλωματικά έγγραφα (Eιδικού Xειρισμού - Aμέσου Eπιδόσεως), παρά το γεγονός βεβαίως ότι αυτό δεν θα εμπόδιζε καθόλου να έχει ενημερωθεί το υπουργείο Δικαιοσύνης και ο ίδιος μάλιστα ο υπουργός απευθείας από την Nτ. Mπακογιάννη αν όχι από τη Δευτέρα τουλάχιστον από την Tρίτη το πρωί.

Ο ΠΑΝΙΚΟΣ
EΑΝ το YΠEΞ θεωρούσε ότι όλος ο χειρισμός έγινε με ικανοποιητικό τρόπο, όπως κατέγραφε η πρώτη ανακοίνωση της 30ης Mαΐου, τότε ποιος ο λόγος για να διατάξει τρεις ημέρες μετά η κ. Mπακογιάννη τη διενέργεια Ενορκης Διοικητικής Εξέτασης και να σπεύσει μάλιστα να προκαταλάβει την απόφαση κάνοντας λόγο για ολιγωρίες και γραφειοκρατία; Κίνηση που προκάλεσε την έντονη αντίδραση των διπλωματικών υπαλλήλων.

Η ΕΔΕ
ΓΙΑΤΙ η EΔE διατάχθηκε κατόπιν εορτής και αφού για τρεις ημέρες υπήρχε καταιγισμός δημοσιευμάτων και όχι την Παρασκευή 29 Mαΐου (πριν από την απο- κάλυψη της ύπαρξης του τηλεγραφήματος) όταν η κ. Mπακογιάννη και ο κ. Δένδιας έμαθαν ότι ο κ. Kαραβέλας είχε διαφύγει στο εξωτερικό και ότι το περίφημο τηλεγράφημα έφθασε για... ακατανόητους λόγους στον προορισμό του, στα χέρια του υπουργού Δικαιοσύνης μετά έξι ημέρες, όταν πια ήταν πολύ αργά.

ΔΕΝΔΙΑΣ
Ο υπουργός των... αποδράσεων
ΣΤΟ «ΑΣΦΑΛΕΣ» περιβάλλον της Λεωφόρου Mεσογείων, υπό την προστασία του υπερθεσμικού ρόλου του υπουργείου Δικαιοσύνης, ο υπουργός N. Δένδιας εμφανίζεται και πάλι αλώβητος από την κυβερνητική περιδίνηση στον «τυφώνα Siemens».
Στο μάτι του κυκλώνα εξάλλου και κατόπιν δικών του ενεργειών, βρέθηκε η υπουργός Eξωτερικών. Oσο κι αν η Nτόρα Mπακογιάννη, στην προσπάθειά της να... αντεπιτεθεί, δήλωνε με νόημα ότι δεν είναι ευθύνη του υπουργείου Eξωτερικών το ότι για τους M. Xριστοφοράκο και X. Kαραβέλα «δεν είχε υπάρξει απαγόρευση εξόδου από τη χώρα», ο επί της Δικαιοσύνης αρμόδιος υπουργός έκανε πως δεν καταλάβαινε...
H αποκάλυψη ότι το πολύκροτο τηλεγράφημα από την Oυρουγουάη είχε «εξαφανιστεί» τα κρίσιμα 24ωρα κάπου... στο YΠEΞ, έδωσε ανάσες στον υπουργό Δικαιοσύνης και τη δυνατότητα να... δείχνει προς τη Bασ. Σοφίας. Θέλοντας μάλιστα να διαχωρίσει πλήρως τη θέση του διεμήνυσε ότι ο ίδιος δεν χρειάζεται να κάνει κάποια έρευνα.
«Για εμάς στο υπουργείο Δικαιοσύνης δεν υπάρχει κάποιο θέμα...», είπε και... καθάρισε. Για το ασύλληπτο «παιδομάζωμα» που ακολούθησε του φιάσκου- Kαραβέλα, ο κ. Δένδιας είχε έτοιμη την... οχύρωση πίσω από την «ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης».
Eν τω μεταξύ, ήρθε την Tετάρτη ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Eυ. Aντώναρος να αναγγείλει τις προφυλακίσεις Σκαρπέλη - Γεωργίου, οπότε ο κ. Δένδιας βγήκε εντελώς από «το κάδρο της κυβερνητικής ιλαροτραγωδίας».
Aλλη μια κρίση, όπως εκείνη της εναέριας «αποχώρησης» από τον Kορυδαλλό του B. Παλαιοκώστα, δεν άγγιξε τον υπουργό Δικαιοσύνης. Για τις πολιτικές ευθύνες υπάρχουν οι συνάδελφοί του να τις αναλάβουν, όσο για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης, υπάρχει ο κ. Σανιδάς, οι προϊστάμενοι, οι ανακριτές και πάνω απ΄ όλα η ανεξάρτητη Θέμιδα...
ΝΙΚΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ - ΕΘΝΟΣ
nmeletis@pegasus.gr

Σύλληψη δύο δημοσιογράφων της φινλανδικής τηλεόρασης στον Έβρο

Δύο αλλοδαποί δημοσιογράφοι, 49 και 25 χρόνων, που εργάζονται για κρατικό τηλεοπτικό σταθμό της Φινλανδίας, συνελήφθησαν το απόγευμα του Σαββάτου από αστυνομικούς του Τμήματος Συνοριακής Φύλαξης Φερών, διότι εισήλθαν στην Ελλάδα από μη ελεγχόμενη διάβαση στο Αινήσιο - Δέλτα - Έβρου.

Από την προανάκριση προέκυψε ότι οι δημοσιογράφοι επιχειρούσαν να βιντεοσκοπήσουν τον τρόπο εισόδου των λαθρομεταναστών στην Ελλάδα, στο πλαίσιο τηλεοπτικής έρευνας.
Στο ίδιο σημείο, εξάλλου, συνελήφθη τα ξημερώματα και τρίτος λαθρομετανάστης, 34 ετών.
Και οι τρεις συλληφθέντες παραπέμφθηκαν στον εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Αλεξανδρούπολης, ενώ την προανάκριση διενήργησε το Τμήμα Συνοριακής Φύλαξης Φερών.
Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τους χρησιμοποιούσαν ως πειραματόζωα

Χιλιάδες βετεράνοι Αυστραλοί στρατιώτες και οι οικογένειές τους προσανατολίζονται πλέον στο να μηνύσουν τη Βρετανική κυβέρνηση, διεκδικώντας αποζημιώσεις, ύστερα από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Βρετανίας, σύμφωνα με την οποία «πιθανότατα, χρησιμοποιήθηκαν ως πειραματόζωα».

Η υπόθεση αφορά τα ατομικά τεστ, που έκανε η Βρετανία, κατά τη δεκαετία του '50 στη Νότια και Δυτική Αυστραλία και σε νησιά του Ειρηνικού.
Όπως αναφέρθηκε στο δικαστήριο, οι Βρετανοί άφησαν εκτεθειμένους στα ατομικά τεστ χιλιάδες Αυστραλούς, Νεοζηλανδούς, Βρετανούς και Φιτζιανούς στρατιώτες.
Ο Αυστραλός πρωθυπουργός, Κέβιν Ραντ, δήλωσε ότι θα μελετήσει προσεκτικά την απόφαση και ακολούθως θα τοποθετηθεί.
Σύμφωνα με νομικούς κύκλους, όμως, άνοιξε ο δρόμος σ' αυτούς, που εκτέθηκαν στα τεστ αυτά, για να διεκδικήσουν αποζημιώσεις δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων.
athina984

Επιχείρηση «καθαρά χέρια» ετοιμάζει το Μαξίμου

▅ Υπηρεσία «εσωτερικών υποθέσεων» υπό την εποπτεία των κκ. Αγγέλου και Δασκαλάκη θα κάνει έρευνες για υποθέσεις με άρωμα σκανδάλου

Α. ΡΑΒΑΝΟΣ
Υπηρεσία «εσωτερικών υποθέσεων» συστήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου για να διερευνηθούν επώνυμες και ανώνυμες καταγγελίες που φθάνουν στο πρωθυπουργικό γραφείο για μια σειρά κρατικούς αξιωματούχους, αλλά και για στελέχη της Νέας Δημοκρατίας που κινούνται στις παρυφές του κρατικού μηχανισμού και δεν έχουν θεσμικό ρόλο. Η επιχείρηση «καθαρά χέρια» στο «γαλάζιο» σύστημα εξουσίας θα εποπτεύεται από τον διευθυντή του γραφείου του Πρωθυπουργού στο Μέγαρο Μαξίμου κ. Ι. Αγγέλου και από τον γενικό διευθυντή της Νέας Δημοκρατίας κ. Μεν. Δασκαλάκη, οι οποίοι έχουν δώσει εντολή σε μια ομάδα «επίλεκτων» στελεχών της ΝΔ να προχωρήσουν σε έρευνες ανά την επικράτεια διαφόρων υποθέσεων που στιγματίζουν το κόμμα και επιβαρύνουν το κλίμα σκανδαλολογίας.

▅ «Παραστρατήματα γαλάζιων
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Βήματος», η ομάδα έχει αρχίσει να λειτουργεί και να κινείται παρασκηνιακά, συγκεντρώνοντας πληροφορίες για διάφορα «παραστρατήματα» στελεχών της ΝΔ που είναι τοποθετημένα σε θέσεις κλειδιά στον κρατικό μηχανισμό και δεν διαβιούν «σεμνά και ταπεινά». Αυτή η ομάδα των έμπιστων στελεχών θα συνομιλεί και θα δίνει αναφορά ανά τακτά χρονικά διαστήματα τόσο στον κ. Αγγέλου όσο και στον κ. Δασκαλάκη, που αποτελεί και τον δίαυλο επικοινωνίας του Μεγάρου Μαξίμου και της Ρηγίλλης.
Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν ένας φάκελος που έφτασε πρόσφατα στο Μέγαρο Μαξίμου και αφορά σκάνδαλο αρκετών εκατομμυρίων ευρώ και σχετίζεται με «τα έργα και τις ημέρες» γνωστού στο κομματικό σύστημα στελέχους της ΝΔ που κατείχε θέση κλειδί σε οργανισμό παραγωγικού υπουργείου. Αυτή ήταν μια από τις δεκάδες ιστορίες που καταγράφονται καθημερινά στο «γαλάζιο» παρασκήνιο, πίσω από τις κουρτίνες της εξουσίας.
Στο γραφείο του κ. Αγγέλου, αλλά και στο γραφείο του Γραμματέα της ΝΔ κ. Ελ. Ζαγορίτη στη Ρηγίλλης, οι καταγγελίες που φθάνουν είναι αρκετές. Επιχειρηματίες, εργολάβοι, προμηθευτές, ακόμη και απλοί πολίτες προστρέχουν σε πολιτικά γραφεία για εξυπηρέτηση. Σύμβουλοι υπουργών, ιδιαίτεροι και ορισμένοι διευθυντές υπουργείων, άνθρωποι που χρησιμοποιούν την εξουσία και τη θέση τους, παίζουν «παιχνίδια» είτε προς ίδιον όφελος είτε προς όφελος άλλων. Στους «γαλάζιους» κύκλους πολλά ακούγονται και λέγονται για περίεργες υποθέσεις, για «σκιές» σε διαγωνισμούς, για «παιχνίδια» με επιχειρηματίες, αλλά και για ορισμένα «γαλάζια τρωκτικά» σε υπουργεία και οργανισμούς.

▅ Κυβερνητικά αλληλοκαρφώματα
Τις τελευταίες εβδομάδες στο «γαλάζιο» παρασκήνιο παρατηρούνται αρκετά εσωτερικά και ενδοκυβερνητικά αλληλοκαρφώματα και είναι θέμα χρόνου, όπως λένε και κορυφαίοι υπουργοί, να δημοσιοποιηθούν διάφορα περιστατικά. Για να προλάβουν δυσάρεστες καταστάσεις και υπό τον φόβο αποκαλύψεων που θα πλήξουν εκ νέου την κυβέρνηση, αποφασίστηκε στο Μέγαρο Μαξίμου η έναρξη της επιχείρησης αυτοκάθαρσης στο εσωτερικό της ΝΔ. Η πληροφορία για τη σύσταση της υπηρεσίας «εσωτερικών υποθέσεων» αρχίζει και προκαλεί τριγμούς στο γαλάζιο σύστημα εξουσίας. Σε πολλά υπουργικά γραφεία, κρατικούς οργανισμούς, ΔΕΚΟ, γενικές γραμματείες, κτλ., επικρατεί νευρικότητα και πανικός, καθώς ορισμένα στελέχη αναμένουν «εκκαθαρίσεις» μετά τις ευρωεκλογές.
«Υπάρχουν διάφορα περιστατικά που μας δημιουργούν ερωτήματα και αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί πριν μας δημιουργήσει προβλήματα. Υπάρχουν στελέχη που παραμένουν σε θέσεις επί μια πενταετία και για τα οποία υπάρχουν πληροφορίες για περίεργες κινήσεις τους» τονίζει προς «Το Βήμα» κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος, που έχει γνώση των φημών που κυκλοφορούν στο παρασκήνιο. «Γιατί πρέπει η παράταξη να πληρώνειτις λανθασμένες επιλογές στα πρόσωπα που αξιοποιούνται; Υπήρξε χαλαρότητα ως προς την αξιολόγηση και διερεύνηση των καταγγελιών.Πολλές επιλογές δεν έγιναν με βάση κριτήρια ηθικής και αξιοσύνης, αλλά έπαιξαν ρόλο άλλα στοιχεία» σχολιάζει πικρόχολα κορυφαίο κομματικό στέλεχος.

«Αυτοκάθαρση»
Σχεδιάζουν προγραφές
Στο Μέγαρο Μαξίμου γνώριζαν εδώ και πάρα πολύ καιρό για το ποιόν και τη δράση αρκετών κρατικών αξιωματούχων, αφού τα εσωκομματικά «καρφώματα» είναι πολλά. Μια ανάλογη επιχείρηση «αυτοκάθαρσης» είχε ξεκινήσει και παλαιότερα, αλλά απέφερε πενιχρά αποτελέσματα. Και μόνο όμως η ανησυχία που προκλήθηκε σε διάφορα κυβερνητικά στελέχη τους ανάγκασε να είναι πιο προσεκτικοί στις κινήσεις τους. Τότε δόθηκε το μήνυμα από το Μέγαρο Μαξίμου ότι απέδωσε η προσπάθεια που έγινε να περιοριστούν ή να καλυφθούν νέες περιπτώσεις διαφθοράς που εκκολάπτονται στο εσωτερικό της ΝΔ.
Η αύξηση των καταγγελιών το τελευταίο διάστημα θορύβησε το πρωθυπουργικό επιτελείο που αναγκάζεται εκ των πραγμάτων να εντείνει τον εσωτερικό έλεγχο και να προλάβει ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Ως εκ τούτου, μετά τις ευρωεκλογές θα εντατικοποιηθεί η αξιολόγηση διαφόρων προσώπων και θα ξεκαθαριστούν υποθέσεις που λιμνάζουν. Παράλληλα, αναμένεται να «αποκεφαλιστούν» πρόσωπα που παραμένουν στις ίδιες θέσεις από το 2004. Ουσιαστικά θα επιταχυνθούν οι εξελίξεις και θα υπάρξουν ευρύτατες αλλαγές στον κρατικό μηχανισμό εντός του καλοκαιριού για να μη δημιουργηθούν ιδιαίτερες εντάσεις και αντιδράσεις. Βασικός στόχος είναι η ΝΔ να πάει στις βουλευτικές εκλογές με καθαρό- όσο γίνεται- τοπίο και χωρίς «σκιές» για διάφορα πρόσωπα.
ΒΗΜΑ

Ο κ. Σημίτης και τα σενάρια της Προεδρίας

▅ Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία του πρώην πρωθυπουργού, η «συγγνώμη» του κ. Καραμανλή και η εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας

ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΡΟΥΣΤΑΛΛΗ
O κ. Κ. Σημίτης βρίσκεται σε μια παράδοξη θέση. Μολονότι δεν έχει αναλάβει επίσημο ρόλο από τη στιγμή που αποχώρησε από την πρωθυπουργία, το όνομά του είναι παρόν σε κάθε εκλογική αναμέτρηση. Τις τελευταίες ημέρες παρακολουθήσαμε μια έμμεση συγγνώμη που του απηύθυνε ο κ. Κ. Καραμανλής για τον χαρακτηρισμό «αρχιερέας της διαπλοκής» την οποία (μισο)απέσυρε λίγες ημέρες μετά, την επανάληψη των σεναρίων για την πιθανότητα να εγκατασταθεί στο Προεδρικό Μέγαρο, καθώς και μια όψιμη αναφορά στο έργο των κυβερνήσεών του στην τελευταία ομιλία του κ. Γ. Παπανδρέου. Η μόνη πρωτοβουλία στην οποία συμμετείχε οικειοθελώς ο πρώην πρωθυπουργός ήταν η κοινή διακήρυξη-έκκληση οκτώ πρώην πρωθυπουργών της Ευρώπης για μια εναλλακτική σοσιαλιστική υποψηφιότητα απέναντι στην υποψηφιότητα Μπαρόζο.

▅ Διακήρυξη κατά Μπαρόζο
Στη διακήρυξη, ένα πυκνογραμμένο κείμενο μιας σελίδας το οποίο επιχειρεί να θέσει σε ιδεολογικό πλαίσιο τις διαφορές των σοσιαλιστών και των νεοφιλελευθέρων γίνεται αναφορά σε «ιστορικές ευθύνες» και σε «ιστορικές επιλογές» των προοδευτικών ηγετών της Ευρώπης. «Στην υφιστάμενη οικονομική και πολιτική κατάσταση μια νέα πλειοψηφία είναι δυνατή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δημιουργώντας μια πραγματική ευκαιρία για έναν υποψήφιο του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος» αναφέρεται στο κείμενο. Οι Οκτώ επισημαίνουν ότι το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα έχει ήδη παρουσιάσει τον επίσημο υποψήφιό του, τον σημερινό πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μπαρόζο (ο οποίος θεωρείται φαβορί για μια δεύτερη θητεία) και ότι πολλοί σοσιαλιστές και σοσιαλδημοκράτες αναμένουν με προσδοκία έναν υποψήφιο του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος, του μόνου που είναι σε θέση να αμφισβητήσει την ηγεμονία του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος.
Το κείμενο υπογράφουν, εκτός από τον κ. Σημίτη, ο πρώην πρόεδρος και πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Μάριο Σοάρες, στον οποίο ανήκει η πρωτοβουλία (μια καθοριστική παρουσία εξαιτίας της καταγωγής του ώστε να μην εγερθούν αμφιβολίες ότι άλλα κράτη επιθυμούν να σχηματίσουν συνασπισμό κατά της Πορτογαλίας). Επίσης, υπογράφεται από τους πρώην πρωθυπουργούς της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ , της Γαλλίας Λιονέλ Ζοσπέν, της Ισπανίας Φελίπε Γκονζάλες, της Φινλανδίας Πάαβο Λιπόνεν, της Αυστρίας Φρανς Βρανίτσκι και από τον πρώην πρόεδρο της Πολωνίας Αλεξάντερ Κβανιέφσκι. Αυτή η διακήρυξη, αν και δεν έλαβε μεγάλη δημοσιότητα, ήταν η μοναδική ευρωπαϊκή «σφήνα» σε μια προεκλογική εκστρατεία για τις ευρωεκλογές, οι οποίες μετατράπηκαν σε προάγγελο για το αποτέλεσμα των εθνικών εκλογών.
Στη σκιά των αρνητικών δημοσκοπήσεων για την κυβέρνησή του ο κ. Καραμανλής στην πρώτη τηλεοπτική συνέντευξή του στο Μega παραδέχθηκε ότι η φράση «αρχιερέας της διαπλοκής» που είχε πει για τον κ. Σημίτη ήταν «μια κουβέντα παραπάνω», η οποία ξέφυγε σε μια «συζήτηση εκτός κειμένου, σε ανταλλαγή πυρών. Ποτέ δεν θα έλεγα εν ηρεμία ότι ο άνθρωπος αυτός είναι, σε εισαγωγικά, μη έντιμος» δήλωσε. Ορισμένοι θυμήθηκαν, και βρήκαν τα τεκμήρια, ότι σε εκείνη την αγόρευσή του στη Βουλή ο κ. Καραμανλής συμβουλευόταν γραπτές σημειώσεις και ήταν δύσκολο να παρασυρθεί.
Η πρωθυπουργική συγγνώμη, σε συνδυασμό με τις δηλώσεις του κ. Παπανδρέου που έθεσε ως απώτατο όριο για τις εκλογές τον Μάρτιο, με αφορμή την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, πυροδότησε εκ νέου το σενάριο να προτείνει η ΝΔ τον κ. Σημίτη για Πρόεδρο. Συνεργάτες του κ. Παπανδρέου σχολίαζαν ότι, ακόμη και αν γίνει τέτοια πρόταση, θα σταματήσει στην Ακαδημίας όπου βρίσκεται το γραφείο του πρώην πρωθυπουργού. Κανένας όμως δεν φρόντισε να επικοινωνήσει μαζί του.
Ο κ. Σημίτης, όπως λέει σε συνομιλητές του, θεωρεί ικανοποιητική την αναγνώριση του λάθους από έναν πολιτικό αντίπαλο. Πιστεύει ωστόσο ότι η δήλωση του κ. Καραμανλή ήταν περισσότερο μια κίνηση τακτικής με σκοπό να λειάνει τη δυσαρέσκεια μιας μερίδας πολιτών που κινούνται ανάμεσα στα δύο μεγάλα κόμματα και υπήρξαν ψηφοφόροι του πρώην πρωθυπουργού.

▅ Οι ελιγμοί του Πρωθυπουργού
Το γεγονός ότι ο κ. Καραμανλής προσπάθησε να απευθυνθεί παράλληλα σε διαφορετικά ακροατήρια φαίνεται από όσα είπε στις επόμενες συνεντεύξεις του. «Το έχουμε πει πολλές φορές. Δεν έχω πολλά κοινά σημεία με τον πρώην πρωθυπουργό» απάντησε στην ερώτηση (Αlter) για το αν σκέπτεται να αποχωρήσει από την πρωθυπουργία έπειτα από μια μεγάλη ήττα στις ευρωεκλογές δίνοντας δαχτυλίδι. «Δεν έχουμε ζητήσει καμία συγγνώμη. Εχω πει ότι, βεβαίως, όταν γίνεται ανταλλαγή ατακών- να το πω σε εισαγωγικά- στη Βουλή, μπορεί να υπάρχει και μια προσβολή. Δεν είπα ποτέ ότι δεν είναι έντιμος άνθρωπος. Προς Θεού» είπε στον ΑΝΤ1. Ο Πρωθυπουργός έβαλε φρένο και στη συζήτηση (στην οποία έσπευσαν να συμμετάσχουν βουλευτές της ΝΔ) για πρόταση στον κ. Σημίτη για την Προεδρία της Δημοκρατίας λέγοντας: «Εχουμε καλό Πρόεδρο, συνεργαζόμαστε καλά, είναι αγαπητός στον ελληνικό λαό και δεν υπάρχει λόγος κανένας να κάνει τέτοια σενάρια».

Οι πρόωρες εκλογές και οι ημερομηνίες
ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ τα πάντα είναι ρευστά, η συγκεκριμένη περίοδος εγκυμονεί εξελίξεις και όλοι επεξεργάζονται σενάρια εκλογών. Ο κ. Σημίτης, όπως εκμυστηρεύεται σε συνομιλητές του, θεωρεί ότι οι εκλογικές διέξοδοι του κ. Καραμανλή είναι δύο. Αν επιθυμεί να έχει μία ακόμη πρωθυπουργική θητεία, το πιθανότερο είναι να καταφύγει στις κάλπες τον Σεπτέμβριο, με στόχο μια μικρή ήττα από το ΠαΣοΚ. Στην περίπτωση που η νέα κυβέρνηση λυγίσει κάτω από το βάρος της οικονομίας και των κοινωνικών προβλημάτων θα προκαλέσει εκλογές την άνοιξη με αφορμή την προεδρική εκλογή, με στόχο να επιστρέψει στην εξουσία. Παρ΄ ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν διακρίνει σημάδια ότι ο κ. Καραμανλής σκέπτεται να ξεκινήσει διαδικασία διαδοχής του (ο ίδιος ο Πρωθυπουργός προβάλλει διαρκώς το νέο της ηλικίας του και αρνείται την πρόωρη συνταξιοδότηση), θεωρεί ότι αν στο πίσω μέρος του μυαλού του υπάρχουν σκέψεις αποχώρησης, τότε θα τρενάρει όσο μπορεί τη θητεία του ώστε να φθάσει ως τον Μάρτιο, οπότε το ΠαΣοΚ έχει προεξοφλήσει εκλογές.
BHMA

Τα πάθη και τα λάθη ενός τηλεγραφήματος

Ο έλληνας πρεσβευτής έστειλε από το Μοντεβιδέο τις πρώτες πράξεις του πολιτικού θρίλερ με απρόβλεπτο τέλος

Τα «καρφώματα» μεταξύ υπουργών, οι αλληλοκατηγορίες εντός του υπουργείου Εξωτερικών, η ολιγωρία των γραφειοκρατών και η πολιτική ευθύνη της κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη

ΑΓΓ. ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
«ΑΠΟ ΤΟ ΜΟΝΤΕΒΙΔΕΟ με... καθυστέρηση» θα μπορούσε να είναι ο τίτλος του νέου σίριαλ που εκτυλίσσεται αυτές τις ημέρες στους διαδρόμους του υπουργείου Εξωτερικών. Φυσικά, ουδείς μπορεί με ακρίβεια να πει αν ο... σκηνοθέτης του «θρίλερ» που ξεκίνησε με το επίμαχο τηλεγράφημα της πρεσβείας της Ελλάδος στην Ουρουγουάη προς την Αθήνα, στις 23 Μαΐου, είναι λάτρης κατασκοπευτικών ταινιών όπως το «Από τη Ρωσία με αγάπη» με πρωταγωνιστή τον διάσημο βρετανό πράκτορα Τζέιμς Μποντ. Αναμφισβήτητο είναι όμως το ότι το τρέχον σίριαλ περιλαμβάνει τα πάντα: αλληλοκατηγορίες εντός του υπουργείου Εξωτερικών για ολιγωρία
γραφειοκρατών και πολιτική ευθύνη της κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, «καρφώματα» μεταξύ υπουργών, καταγγελίες για εκβιασμούς, ανακρίσεις, καταζητούμενους για ξέπλυμα χρήματος και προφυλακίσεις. Και όλα αυτά την τελευταία εβδομάδα της προεκλογικής περιόδου, με το σκάνδαλο της Siemens να ρίχνει βαριά τη σκιά του και στα δύο μεγάλα κόμματα.
Oταν ο έλληνας πρεσβευτής στο Μοντεβιδέο κ. Ν. Δεικτάκης συναντούσε τον γενικό γραμματέα της Υπηρεσίας Διώξεως για το Ξέπλυμα Χρήματος της Ουρουγουάης Ρικάρντο Χιλ δεν μπορούσε να φανταστεί τα όσα θα προκαλούσε το «Ακρως Απόρρητον Εξαιρετικά Επείγον» τηλεγράφημα το οποίο έφθασε το απόγευμα του Σαββάτου 23 Μαΐου, στις 15.36, στην Κρυπτογραφική Υπηρεσία του υπουργείου Εξωτερικών. Το περιεχόμενο του τηλεγραφήματος ήταν εκρηκτικό. Αφορούσε τις σκοτεινές δραστηριότητες του πρώην «ταμία» της Siemens στην Ελλάδα και ενός εκ των βασικών προσώπων του εν λόγω σκανδάλου, του κ. Χρ.Καραβέλα, ο οποίος σύστησε υπεράκτιες εταιρείες στην Ουρουγουάη και αγόρασε πολυτελές σπίτι στο φημισμένο τουριστικό θέρετρο Πούντα ντελ Εστε της λατινοαμερικανικής χώρας. Ισως να μην είχε συμβεί τίποτε αν ο κ. Καραβέλας, λίγα 24ωρα αργότερα, δεν έφευγε από την Ελλάδα. Εφυγε όμως την ώρα που οι αρμόδιες ελληνικές αρχές, υπηρεσιακές και πολιτικές, ολιγωρούσαν...

Εκρηκτική κατάσταση
Αυτή η ολιγωρία έχει δημιουργήσει εδώ και περίπου μία εβδομάδα εκρηκτική κατάσταση στο υπουργείο Εξωτερικών. Το αποτέλεσμα της Ενορκης Διοικητικής Εξέτασης (ΕΔΕ) την οποία διέταξε η κυρία Μπακογιάννη (ξεκίνησε την περασμένη Πέμπτη) αναμένεται με ενδιαφέρον, ώστε να επιμεριστούν οι ευθύνες στους υπηρεσιακούς παράγοντες που ενεπλάκησαν στη διεκπεραίωση του τηλεγραφήματος.
Το σκηνικό μετεβλήθη άρδην από την αναπάντεχη και επιθετική ανακοίνωση της Ενωσης Διπλωματικών Υπαλλήλων (ΕΔΥ) στις 2 Ιουνίου, με την οποία υποδεικνύεται η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών ως υπεύθυνη για την καθυστέρηση ενημέρωσης του υπουργείου Δικαιοσύνης. Και τούτο καθώς το Διπλωματικό Γραφείο της υπουργού Εξωτερικών ήταν ενήμερο ήδη από το Σάββατο 23 Μαΐου για το επίμαχο τηλεγράφημα Η κυρία Μπακογιάννη ανέλαβε την περασμένη Δευτέρα από το Ρέθυμνο την πολιτική ευθύνη που της αναλογεί. Δεν παρέλειψε όμως να σημειώσει ότι η ευθύνη για την καθυστέρηση βαρύνει τους υπηρεσιακούς παράγοντες, διότι η ίδια διέταξε αμέσως να σταλεί το επίμαχο τηλεγράφημα από το Μοντεβιδέο στον υπουργό Δικαιοσύνης κ. Ν. Δένδια μόλις, όπως λέει, ενημερώθηκε από τον επικεφαλής του Διπλωματικού της Γραφείου κ. Κ. Χαλαστάνη, την Τρίτη 26 Μαΐου. Εξάλλου, όπως η ίδια δήλωσε προ ολίγων ημερών σε τηλεοπτική της συνέντευξη, από «ευαισθησία» δεν τηλεφώνησε στον κ. Δένδια να τον ενημερώσει, προκειμένου να μη φανεί ότι οι δύο υπουργοί αναμειγνύονται στην υπόθεση Καραβέλα που αφορά την περίοδο διακυβέρνησης του ΠαΣοΚ και όχι της ΝΔ... Σύμφωνα επίσης με κορυφαίους διπλωμάτες «το να αποκαλεί η υπουργός Εξωτερικών ψεύτες τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάζεται και οι οποίοι εκπροσωπούν τη χώρα στο εξωτερικό δεν είναι ούτε έντιμο ούτε βοηθάει τη διεθνή εικόνα της χώρας» . Η κυρία Μπακογιάννη αλλά και πρόσωπα του στενού περιβάλλοντός της χαρακτηρίζουν αδικαιολόγητες και ενοχλητικές τις επιθέσεις στο πρόσωπό της. Διαβλέπουν κομματικές σκοπιμότητες πίσω από την επίθεση της ΕΔΥ, τονίζοντας ότι «δεν μπορεί διά της κοινοποιήσεως ενός τηλεγραφήματος στο Διπλωματικό Γραφείο της υπουργού να της αποδίδονται πολιτικές ευθύνες».
Η κυρία Μπακογιάννη πάντως ζήτησε και έλαβε την κάλυψη του Μεγάρου Μαξίμου. Ο πρωθυπουργός κ. Κ. Καραμανλής παραδέχθηκε σε συνέντευξή του στον ΑΝΤ1 ότι υπήρξε χρονική ολιγωρία και ατέλεια υπηρεσιακών παραγόντων στον χειρισμό του τηλεγραφήματος της ελληνικής πρεσβείας από την Ουρουγουάη, όχι όμως πολιτικό κίνητρο πίσω από αυτήν. Και διευκρίνισε ότι η ανάληψη της πολιτικής ευθύνης από την υπουργό Εξωτερικών δεν συνεπάγεται αυτομάτως την παραίτησή της, αλλά την παραδοχή ότι υπήρξε πρόβλημα.

Επιθετική τακτική
Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες, υπήρξαν και διπλωμάτες οι οποίοι δεν συμφώνησαν με την επιθετική τακτική της ΕΔΥ. Ορισμένοι εξ αυτών δήλωναν μάλιστα ότι η ΕΔΥ δεν αντιπροσωπεύει το σύνολο του διπλωματικού σώματος, άποψη την οποία υποστήριξε και η υπουργός Εξωτερικών από την Κέρκυρα όπου βρέθηκε τις προηγούμενες ημέρες. Από άλλες πλευρές, όμως, εκφραζόταν ανησυχία και προβληματισμός για εκβιασμούς και απειλές που εκτοξεύθηκαν εναντίον νέων στην πλειονότητά τους διπλωματών να μην υποστηρίξουν τις απόψεις του συνδικαλιστικού τους οργάνου.
Οπως προέκυψε και από την προκαταρκτική εξέταση την οποία διενήργησε ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εξωτερικών, πρέσβης κ. Αρ. Αγαθοκλής, «η Κεντρική Υπηρεσία στην προκειμένη περίπτωση αδράνησε αδικαιολογήτως» . Ο κ. Αγαθοκλής επεσήμανε σειρά γεγονότων που πραγματικά καταδεικνύουν την παθογένεια της Δημόσιας Διοίκησης και των υπαλλήλων ή λειτουργών της. Δεν παρέλειψε επίσης, σε μια κίνηση που από πολλούς χαρακτηρίστηκε πρωτοφανής στα χρονικά του υπουργείου Εξωτερικών, να εκδώσει ανακοίνωση εναντίον της ΕΔΥ την οποία και κατηγόρησε για επιπολαιότητα, αλλά και πιθανή προσπάθεια εκφοβισμού του ιδίου εν όψει της ανακοίνωσης του αποτελέσματος της προκαταρκτικής εξέτασης.

Χρονικό
Μετέωρα ερωτήματα ζητούν στέρεες απαντήσεις
Ωστόσο, μια σειρά από ερωτήματα ρίχνουν τη σκιά τους σε ολόκληρο το χρονικό διάστημα από το Σάββατο 23 Μαΐου ως την Τετάρτη 27 Μαΐου, όταν έφθασε- πλέον- το τηλεγράφημα του κ. Δεικτάκη στο υπουργείο Δικαιοσύνης.
Κατ΄ αρχήν, για ποιον λόγο ο πρεσβευτής μας στην Ουρουγουάη επέλεξε για ένα τόσο σοβαρό θέμα να χαρακτηρίσει το τηλεγράφημά του «Ακρως Απόρρητον- Εξαιρετικά Επείγον» και δεν φρόντισε να βάλει την ένδειξη «Αστραπιαίο» ή «Αμέσου Επιδόσεως» ώστε να επισπεύσει τη διεκπεραίωσή του; Οι φήμες που περιβάλλουν το τι έγινε οργίασαν. Ορισμένοι μίλησαν για τηλεφωνική επικοινωνία του κ. Δεικτάκη με τον κ. Χαλαστάνη πριν από την αποστολή τηλεγραφήματος. Αν και ο δεύτερος απέφυγε να μιλήσει σε δημοσιογράφους, ο πρώτος απορρίπτει κατηγορηματικά ότι ενημέρωσε τηλεφωνικά το Διπλωματικό Γραφείο της κυρίας Μπακογιάννη. Επίσης, γιατί ο κ. Δεικτάκης δεν επέλεξε ως παραλήπτη την καθ΄ ύλην αρμόδια Διεύθυνση Ε3 για Διοικητικές και Δικαστικές Υποθέσεις, ή ακόμη και απευθείας τα υπουργεία Δικαιοσύνης και Εσωτερικών και Δημόσιας Τάξης;

Δεύτερον, πότε ενημερώθηκε ο κ. Χαλαστάνης; Το τηλεγράφημα ως «Ακρως Απόρρητον» δεν πήγε μόνο στη Διεύθυνση Α8 για θέματα Λατινικής Αμερικής και Καραϊβικής. Πήγε επίσης, μεταξύ άλλων, στα Διπλωματικά Γραφεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, του Πρωθυπουργού, της υπουργού Εξωτερικών, των τριών υφυπουργών Εξωτερικών, του Γενικού Γραμματέα και του Α΄ Πολιτικού Διευθυντή του υπουργείου. Το σημείο-κλειδί είναι ότι από όλα αυτά τα γραφεία, το μόνο που είναι ανοικτό το Σάββατο είναι το Διπλωματικό Γραφείο της κυρίας Μπακογιάννη. Σύμφωνα μάλιστα με ορισμένες πληροφορίες, ο κ. Χαλαστάνης βρισκόταν στο γραφείο εκείνο το Σάββατο διότι είχε συνάντηση. Ο Γραμματέας Πρεσβείας Γ΄ που εκτελούσε υπηρεσία την ίδια ημέρα τού έδειξε ή όχι το τηλεγράφημα;
Τρίτον, γιατί καθυστέρησε τόσο πολύ να ενημερωθεί η υπουργός; Η αλήθεια είναι ότι τη Δευτέρα 25 Μαΐου, η κυρία Μπακογιάννη είχε βαρύ πρόγραμμα. Το πρωί μίλησε στο Συνέδριο του «Εconomist», το μεσημέρι παρέστη σε εκδήλωση για τα 50 χρόνια από την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στη συνέχεια είχε συναντήσεις με τους υπουργούς Εξωτερικών της Σερβίας Βουκ Γέρεμιτς και της Βρετανίας Ντέιβιντ Μίλιμπαντ (με τον οποίο μάλιστα συνέφαγε επί μακρόν). Ο επικεφαλής του Διπλωματικού Γραφείου της ενημερώθηκε περίπου στις 13.00 της Δευτέρας από έναν εκ των υφισταμένων του. Ωστόσο ο κ. Χαλαστάνης δήλωσε ότι δεν θυμάται να ενημερώθηκε νωρίτερα από τον Α΄ Πολιτικό Διευθυντή, πρέσβη κ. Στ. Βασιλόπουλο (επίσης παραλήπτη του τηλεγραφήματος), όπως ο τελευταίος κατέθεσε στην προκαταρκτική εξέταση.
«Πέραν αυτού όμως» αναρωτιούνται αρκετοί διπλωμάτες «πώς είναι δυνατόν ένας σοβαρός επαγγελματίας όπως ο κ. Χαλαστάνης να μην έκρινε ότι έπρεπε να ενημερώσει εγκαίρως την υπουργό για ένα τέτοιο θέμα; Πώς είναι δυνατόν να ακινητοποιείται ολόκληρο το Διπλωματικό Γραφείο λόγω της επίσκεψης Μίλιμπαντ, όπως δήλωσε η υπουργός;».
Το τελευταίο ερώτημα αφορά τον τρόπο μεταφοράς του τηλεγραφήματος στο υπουργείο Δικαιοσύνης. Μήπως θα έπρεπε να μη διαταχθεί έγγραφη ενέργεια από τη Διεύθυνση Α8 προς το υπουργείο Δικαιοσύνης (κάτι που σήμαινε ότι χρειαζόταν κλητήρας για τη μεταφορά), αλλά να σταλεί το τηλεγράφημα μέσω αγγελιαφόρου αστυνομικού ή κλητήρα από το Γραφείο Υπουργού στο υπουργείο Δικαιοσύνης; Ο,τι και αν έπρεπε να γίνει πάντως, η ζημιά είναι πλέον γεγονός...
ΒΗΜΑ

ΞΥΠΝΑ ΧΡΙΣΤΟΦΙΑ

Οπως αναφέρει ο τ/κ Τύπος, ο κ. Ταλάτ ευχήθηκε στον Πρόεδρο Χριστόφια «καλή δύναμη» και είπε προκλητικά ότι αν έχει πρόθεση να ανταγωνιστεί την Τουρκία «έχει ανάγκη την ευχή αυτή».

Ο Τ/κ ηγέτης Μεχμέτ Αλί Ταλάτ αναφέρθηκε στη δήλωση του Προέδρου της Δημοκρατίας Δημήτρη Χριστόφια ότι σε κάθε βήμα που θα κάνει η Τουρκία στην ενταξιακή πορεία της στην ΕΕ θα βρίσκει μπροστά της την Κύπρο.
Οπως αναφέρει ο τ/κ Τύπος, ο κ. Ταλάτ ευχήθηκε στον Πρόεδρο Χριστόφια «καλή δύναμη» και είπε προκλητικά ότι αν έχει πρόθεση να ανταγωνιστεί την Τουρκία «έχει ανάγκη την ευχή αυτή».
iKypros

Τρεις "μαύρες τρύπες" στο ευρωπαϊκό σύμπαν

H E.E. απεικονίζεται ως χοιρομητέρα που θηλάζει τα γουρουνάκια της και η Τουρκία πλησιάζει στην Ε.Ε. ως "αρνί". Ο Θεός να μας φυλάει, μεταξύ άλλων, και από Τούρκο σκιτσογράφο!

"To δέος της αποχής, το θεσμικό "σάντουιτς" και η στρατηγική έναντι της Τουρκίας"

Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου
Την πλάτη στις κάλπες στρέφει τώρα μια πλειοψηφία πολιτών στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, πολιτών άλλωστε μόνο μια μειοωηφία των οποίων δηλώνει στις δημοσκοπήσεις (π.χ. το τελευταίο ευρωβαρόμετρο) ότι εμπιστεύεαι τα όργανα της ΕΕ. Περιλαμβανομένου ενός κοινοβουλίου που, μόνο πολύ μερικά, ανταποκρίνεται στον ρόλο που υποδηλώνει το όνομά του.
Σε μια προσπάθεια να αναζωογονήσουν το ενδιαφέρον των εκλογέων, Σαρκοζί και Μέρκελ απευθύνθηκαν από κοινού στους πολίτες καλώντας τους να στηρίξουν μια ”Ευρώπη που προστατεύει”, όπως είναι ο τίτλος του κοινού άρθρου τους στη “Ζουρνάλ ντε Ντιμάνς”, παραμερίζοντας τις διαφορές τους και επιχειρώντας να θυμίσουν τον πάλαι ποτέ “κραταιό” γαλλογερμανικό άξονα. Στην πραγματικότητα όμως ο “άξονας” μοιάζει σκιά του εαυτού του. Μαζί και το “πολιτικό σχέδιο” πίσω από μια ΅ξεχειλωμένη” Eυρώπη των 27, που η γαλλική επιθεώρηση “Geopolitiques” παρομοιάζει με ζώο που, όσο μεγαλώνει, τόσο πιο δυσδιάκριτο γίνεται το κεφάλι του!
Η παρέμβαση άλλωστε Σαρκοζί και Μέρκελ γίνεται σε μια Ευρώπη όπου όλα σχεδόν τα πολιτικά σχέδια μοιάζουν σε αποσύνθεση, όπου η σοσιαλδημοκρατία δεν τολμάει καν να επικαλεσθεί τον Κέυνς, έστω και με τον τρόπο που το κάνει ο Ομπάμα στις ΗΠΑ, ενώ και η λεγόμενη ριζοσπαστική αριστερά αποφεύγει στην πραγματικότητα να προτείνει ένα δικό της πολιτικό σχέδιο. Οι Γάλλοι “ριζοσπάστες” π.χ. τύπου Μπεζανσενό ή Μελανσόν, προτιμάνε να κατεβαίνουν διασπασμένοι στις εκλογές, μη τυχόν και ξεπεράσουν το Σοσιαλιστικό Κόμμα και πρακτικά έχουν μεταβληθεί σε είδος συνδικάτων, που ζητάνε προστασία εισοδημάτων και δικαιωμάτων, αποφεύγουν όμως να κάνουν σοβαρές καμπάνιες για αριστερές ιδέες (oύτε καν για την εθνικοποίηση των “τοξικών” τραπεζών που κλήθηκαν να διασώσουν οι φορολογούμενοι). Παραδόξως, σε μια εποχή που χρεωκόπησαν σύμβολα του καπιταλισμού, όπως η Σίτυ Μπανκ και η Τζένεραλ Μότορς, η ευρωπαϊκή αριστερά μοιάζει πολιτικά πιο αδύναμη από ποτέ.
Σκάνδαλα ταλανίζουν χώρες όπως η Βρετανία, το Βέλγιο, η Ελλάδα. Αλλού, η παρακμή παίρνει τη μορφή ευτελισμού κάθε αξίας, συνειδητής προσπάθειας αποκτήνωσης των κοινωνιών και διαφθοράς της πολιτικής (Ιταλία του Μπερλουσκόνι). Οι ηγέτες της Ευρώπης ελπίζουν ότι απέφυγαν τα χειρότερα στην οικονομία, πληρώνοντας από τους προϋπολογισμούς τις ζημιές των τραπεζιτών, αποφεύγοντας όμως ταυτόχρονα επώδυνες πολιτικές αναδιανομής και ριζικής μεταρρύθμισης του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Η οικονομική κρίση παραμένει όμως βαθύτερη στην Ευρώπη απότι στις ΗΠΑ, και πολλοί οικονομολόγοι δεν είναι καθόλου σίγουροι για πραγματική ανάκαμψη τα επόμενα πέντε χρόνια, έστω κι αν οι κοινωνικές συνέπειες είναι προς το παρόν εδώ περισσότερο αφομοιώσιμες, όπου τουλάχιστον διατηρούνται ακόμα οι προστασίες κάποιου κοινωνικού κράτους. Κι έτσι άλλωστε, η ΕΕ δεν κατάφερε να παρέμβει στην αιχμή της κρίσης ως Ενωση, στηρίχτηκε κυρίως στα εθνικά μέσα για την αντιμετώπισή της.
Δεν είναι ότι η κοινή γνώμη στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες δεν γνωρίζει τη σημασία που έχουν οι αποφάσεις των οργάνων της ΕΕ για τη ζωή των πολιτών σε κάθε μια χώρα. Δεν μοιάζει όμως να πιστεύει ότι στην πραγματικότητα μπορεί να επηρεάσει αυτές τις αποφάσεις, συμμετέχοντας αίφνης στις ευρωεκλογές. Γι’ αυτό, σχεδόν παντού, το διακύβευμα των “ευρωεκλογών” είναι στην πραγματικότητα εθνικό και όχι ευρωπαϊκό.
Την ίδια την ευρωπαϊκή ”οικοδόμηση” καθορίζουν ανέλεγκτα όργανα, όπως η ανεξάρτητη (από τους πολίτες, όχι τους τραπεζίτες) Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν). Μια επιτροπή που, εδώ και δεκαετίες, κάνει βασικά δύο πράγματα: “Απελευθερώνει” ασταμάτητα τις “αγορές” και διευρύνει, εξίσου ασταμάτητα, μια ‘Ενωση, που ήδη μοιάζει να έχει σε μεγάλο βαθμό μετατραπεί σε αυτό που αποτελούσε παγίως αγγλοσαξωνική επιδίωξη: μια ζώνη ελευθέρων ανταλλαγών, όπου τα κοινωνικά, φορολογικά και οικολογικά κεκτημένα εξισώνονται από την αγορά, δηλαδή προς τα κάτω, κατεδαφίζοντας σταδιακά τη σημαντικότερη κατάκτηση του ευρωπαϊκού πολιτισμού, το μεταπολεμικό κοινωνικό κράτος. Και μια ζώνη που ακολουθεί και στηρίζει τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, υποθηκεύοντας μόνιμα κάθε ιδέα ή δυνατότητα πολιτικής ανεξαρτησίας από τις ΗΠΑ. Δίπλα στην Τράπεζα και την Κομισιόν, ένα τρίτο όργανο με επιρροή, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, εργάζεται εξίσου ασταμάτητα για την επιβολή του ευρωπαϊκού επί των εθνικών δικαίων, αλλά και διακρίνεται για μια ιδιαίτερα φιλελεύθερη ανάγνωση των ευρωπαϊκών ρυθμίσεων, εις βάρος των κοινωνικών και εργατικών δικαιωμάτων.
Το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο δεν είναι, θεσμικά και πολιτικά, παρά ο φτωχός συγγενής των οργάνων που όντως αποφασίζουν τις πολιτικές της ¨Ενωσης. Δεν έχει τη νομοθετική πρωτοβουλία να προτείνει τις ντιρεκτίβες και τους κανονισμούς, η Κομισιόν διατηρεί το δικαίωμα εισήγησης αυτών των κειμένων και καθορισμού της σημασίας τους. Από τα δικαιώματα “συναπόφασης’ του κοινοβουλίου εξαιρούνται η δικαιοσύνη, οι εσωτερικές υποθέσεις, η φορολογία και η εξωτερική πολιτική. Οι βουλευτές δεν μπορούν να αποφασίσουν για τα έσοδα της ¨Ενωσης και, αν μπορούν να καταψηφίσουν τα μέλη και τον πρόεδρο της Κομισιόν, δεν έχουν το δικαίωμα να προτείνουν δικούς τους υποψήφιους.
Αν, θεσμικά, το ευρωκοινοβούλιο μοιάζει με σάντουιτς μεταξύ Κομισιόν και κυβερνήσεων, πολιτικά συχνά εξαφανίζεται μέσω της εν πολλοίς συνδιαχείρισής του από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και τους Σοσιαλιστές. Στο περιβάλλον όμως του Μάαστριχτ, οι πολιτικές δυνάμεις της Ευρώπης μοιάζουν περισσότερο διαχειριστικές παρά πολιτικές, με τους ίδιους τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να προσδιορίζουν ασφυκτικά τις ασκούμενες πολιτικές. Είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά τη γλωσοδιάρροια για το λεγόμενο δημοκρατικό έλλειμμα, κανείς δεν σκέφτεται στα σοβαρά να το διορθώσει. Οι συνθήκες της Νίκαιας και της Λισσαβώνας, ή η ευρωπαϊκή συνταγματική, αντιμετώπισαν το πρόβλημα ως τεχνικό πρόβλημα συντονισμού κυβερνήσεων και όχι ως βαθύτερη διάσταση πολιτών, κοινωνίας και ευρωπαϊκής ελίτ. Το γαλλικό, ολλανδικό και ιρλανδικό όχι αντιμετωπίστηκαν ως παραπατήματα, μικροατυχήματα και αναζητήθηκαν τεχνικοί τρόποι για να παρακαμφθεί, όχι να ικανοποιηθεί η λαϊκή θέληση, είτε βάζοντας τους λαούς να ξαναψηφίσουν, είτε περνώντας τις καταψηφισθείσες ρυθμίσεις από το κοινοβουλευτικό “παράθυρο”. (Το ίδιο κινδυνεύει να συμβεί και με το κυπριακό δημοψήφισμα του 2004, που δεν αφορά μεν άμεσα την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, επηρεάζει όμως καθοριστικά την πολιτική της διεύρυνσης).

Τουρκική ένταξη: η αβάσταχτη ελαφρότητα της Ενωσης
Την αντίθεσή τους στην τουρκική ένταξη στην ΕΕ εξέφρασαν ο Πρόεδρος Σαρκοζί και η Καγκελλάριος Μέρκελ, σε μια προφανή προσπάθεια να κερδίσουν προεκλογικούς πόντους για τα κόμματά τους. Γιατί στη Γαλλία, τη Γερμανία και τις περισσότερες χώρες της ΕΕ, υπάρχει διαπιστωμένη και σταθερή αντίθεση της πλειοψηφίας των πολιτών στην ένταξη της Τουρκίας. Για τον μέσο πολίτη, όπως και για κάθε γεωγράφο, ακόμα και Τούρκο, η Τουρκία βρίσκεται κυρίως στην Ασία. Από την άποψη των θεσμών, της πολιτικής κουλτούρας και της οικονομικής δομής, χώρες όπως η Αυστραλία ή η Νέα Ζηλανδία είναι πολύ πιο κοντά στην ΕΕ!
Εντούτοις εγείρονται μεγάλα ερωτηματικά για το τι ακριβώς σημαίνουν αυτές οι δηλώσεις και κατά πόσον θα ακολουθηθούν από πρακτικά μέτρα ή δεν συνιστούν απλά προεκλογικά πυροτεχνήματα. Για παράδειγμα, ο κ. Σαρκοζί μπορεί να τάσσεται δημοσίως εναντίον της εντάξεως, ταυτόχρονα όμως απάλειψε από το γαλλικό σύνταγμα όρο που επέβαλε σε κάθε περίπτωση δημοψήφισμα, όρο που θα ήταν υπό τις προβλέψιμες συνθήκες το πιο δύσκολο, σχεδόν ανυπέρβλητο εμπόδιο στον δρόμο της Αγκυρας!
Πολλοί αναλυτές δεν πιστεύουν ότι τελικά η Τουρκία θα γίνει μέλος της ¨Ενωσης – κι ότι αν αυτό όντως συνέβαινε θα ήταν το οριστικό τέλος οποιουδήποτε ευρωπαϊκού σχεδίου. Ταυτοχρόνως όμως κανείς δεν φαίνεται διατεθειμένος και να διακόψει πρακτικά μια πολιτική που, με τον τρόπο που λειτουργεί η ΕΕ, θα οδηγηθεί αναπόφευκτα σε ολοκλήρωση αν δεν διακοπεί. Οι Αυστριακοί ελπίζουν ότι θα το κάνουν οι Γερμανοί, οι Γερμανοί ότι θα το κάνουν οι Γάλλοι, οι Γάλλοι ότι θα το κάνει μόνος του ο τουρκικός στρατός, αλλά αυτός δεν μπορεί, ακόμα κι αν θέλει να το κάνει, γιατί στον πυρήνα του κεμαλισμού είναι η ευρωπαϊκή υπόσχεση. Το πιο σουρεαλιστικό στοιχείο στην υπόθεση είναι η φανατική υποστήριξη της ιδέας της τουρκικής ένταξης από μια χώρα που έχει καταληφθεί κατά το ήμισυ από τον τουρκικό στρατό και μια άλλη που απειλείται από αυτόν! Υπάρχει ένα έκδηλο στοιχείο στρατηγικής ασυναρτησίας στην ευρωτουρκική σχέση, δεν είναι όμως βέβαιο ότι θα βρεθεί ένας ορθολογικός τρόπος “επιδιόρθωσης” κι ότι δεν θα οδηγηθεί το πράγμα σε μια τελική έκρηξη, προϊόν ματαιωμένων προσδοκιών όλων των εμπλεκομένων.
Αν η πολιτική των Γαλλογερμανών και των Ελλήνων έναντι της Τουρκίας διακρίνεται από πολύ οπορτουνισμό και ελάχιστη στρατηγική σαφήνεια, δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με την πολιτική του Λονδίνου και της Ουάσιγκτον. Που επιχειρούν συνεπέστατα, και με μεγάλη επιτυχία, εδώ και δεκαετίες, να προωθήσουν αυτή την ελάχιστα δημοφιλή ιδέα ως ευρωπαϊκή πολιτική. “Oι μόνοι που μοιάζουν να έχουν μια σαφή στρατηγική ιδέα των απώτατων ορίων της ¨Ενωσης είναι οι αμερικανικές κυβερνήσεις” σημειώνει ο Μισέλ Φουσέ στη Μοντ Ντιπλοματίκ - και είναι σχεδόν προφανές ότι αυτή η ιδέα έχει να κάνει με την επιδίωξη ανάσχεσης της Ρωσίας και τη μεσανατολική πολιτική των ΗΠΑ.
Για μας, η κατάσταση αυτή συνεπάγεται πρακτικά ότι, αντί η τουρκική ένταξη να είναι η μεγάλη ευκαιρία της Αθήνας και της Λευκωσίας να λύσουν τα προβλήματά τους, όπως τουλάχιστον παρουσιάζεται παρ’ ημίν, κινδυνεύουν Ελλάδα και Κύπρος να δεχθούν ασφυκτικές πιέσεις εντός του τρέχοντος έτους για να αποδεχθούν επαχθείς ρυθμίσεις σε κυπριακό-Αιγαίο, κάτι που ήδη άλλωστε ουσιαστικά προανήγγειλαν με τη στάση τους στον ΟΗΕ Βρετανία και ΗΠΑ, όπως επίσης, με λόγια και με έργα, και ο προεδρεύων το δεύτερο εξάμηνο Σουηδός Υπουργός Εξωτερικών Καρλ Μπιλντ.
Kosmos tou ependiti, 6-7.6.2009

Πομάκοι - Η ιστορία μιας φυλής χωρίς πυξίδα

Στην οροσειρά της Ροδόπης τόσο από την Βουλγαρική πλευρά όσο και από την ελληνική, ζει από την αρχαιότητα μια ιδιόμορφη και παρεξηγημένη φυλή, οι Πομάκοι. Οι Πομάκοι, κατοικούν στη Θράκη στον ορεινό όγκο της Ροδόπης εδώ και χιλιάδες χρόνια. Η οροσειρά Ροδόπη βρίσκεται στο μεγαλύτερο μέρος της μέσα στη Βουλγαρία και οι περισσότεροι Πομάκοι ζουν εκεί ενώ η πλειοψηφία τους στην Ελλάδα βρίσκεται στο νομό Ξάνθης. Ο πληθυσμός των Πομάκων υπολογίζεται γύρω στις 350.000 από αυτούς όμως μόνο οι 36.000 (απογραφή 1991) κατοικούν στην Ελλάδα (23.000 στο νομό Ξάνθης, 11.000 στο νομό Ροδόπης, 2.000 στο νομό Έβρου). Οι υπόλοιποι βρίσκονται στη Βουλγαρία.
Οι Βούλγαροι, στηριζόμενοι βασικά στο γλωσσικό τους ιδίωμα, τους διεκδικούν σαν Βούλγαρους, ενώ οι Τούρκοι, στηριζόμενοι στο γεγονός ότι είναι μουσουλμάνοι, τους θεωρούν Τούρκους. Κατά τους Ρουμάνους, οι Πομάκοι είναι απομεινάρι αρχαίου θρακικού φύλου το οποίο διαδοχικά εκρωμαΐστηκε, εκσλαβίστηκε και εξισλαμίστηκε.
Η συνεχής και επίμονη πλύση εγκεφάλου, που τους γίνεται άλλοτε από την Βουλγαρία και άλλοτε από την Τουρκία, συνοδευόμενη από την μόνιμη αδιαφορία της Ελλάδας έχει συντελέσει, ώστε αυτοί οι άνθρωποι να έχουν χάσει τις εθνικές τους ρίζες και να πλέουν σ’ ένα πέλαγος χωρίς πυξίδα εθνικού προσανατολισμού.

Η προέλευση της λέξης «Πομάκος»
Πολλοί προσπάθησαν να ερμηνεύσουν ετυμολογικά τη λέξη «Πομάκοι» με επικρατέστερη άποψη αυτή των Βουλγάρων, σύμφωνα με την οποία η προέλευση της λέξης οφείλεται στο ρήμα pomagam που σημαίνει βοηθώ. Οι Βούλγαροι αποκαλούσαν τους Πομάκους «πομαγκάστ» δηλαδή βοηθούς, υποτελείς, βασανισμένους, δούλους, χωρίς δική τους ατομική και συλλογική οντότητα. Κατά μία ελληνική εκδοχή, προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ιππομάχος. Ήταν αυτοί που απάρτιζαν το φοβερό ιππικό του Μ. Αλεξάνδρου. Κατά μία άλλη ελληνική ερμηνεία, η λέξη προέρχεται από το ελληνικό Πομάξ (πότης) εξαιτίας της παλιάς συνήθειας των Θρακών να πίνουν πολύ. Οι ίδιοι όμως οι Πομάκοι τη θεωρούν προσβλητική και υβριστική ονομασία και θέλουν να αυτοαποκαλούνται «Αχριάν», δηλαδή «Αγριάνες», όνομα αρχαίας θρακικής φυλής, που κατοικούσε στ’ άγονα κι ορεινά μέρη του όρους Σκόμιο και στη Βορειοδυτική Ροδόπη και που λέγονταν κι αλλιώς «Αγρίες», «Αγραίοι» κι «Αγριείς». Φημίζονταν σαν επιδέξιοι ακοντιστές. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε, σύμφωνα με τις έρευνες των εθνολόγων, ότι οι Πομάκοι είναι απόγονοι των αρχαίων Θρακών. Την άποψη, ότι δηλαδή οι Πομάκοι κατάγονται από την αρχαία ελληνική φυλή, παρουσίασαν και το 1946 στον ΟΗΕ και στους Αμερικανούς οι ίδιοι οι Πομάκοι (Ελλάδας και Βουλγαρίας) και ζήτησαν σαν Έλληνες να ενταχθούν με τους Έλληνες στην Ελλάδα.

Θρησκεία
Οι Πομάκοι έχουν θρησκεία Μωαμεθανική και ασχολούνται κυρίως με την καπνοκαλλιέργεια, την κτηνοτροφία και την δασική εκμετάλλευση. Αγαπούν πολύ τον τόπο τους, την ελευθερία και τη μουσουλμανική θρησκεία τους. Διατηρούν φανατικά τα πατροπαράδοτα έθιμά τους. Ντύνονται με τις ωραιότατες τοπικές ενδυμασίες τους. Τραγουδούν τα δικά τους δημοτικά τραγούδια. Ζουν φτωχικά πάνω στα οροπέδια, στις βουνοπλαγιές και μέσα στις κοιλάδες της Ροδόπης, μακριά από τις πόλεις και τον σύγχρονο πολιτισμό, αλλά είναι υγιείς, εργατικοί, φιλότιμοι, φιλήσυχοι και πρόσχαροι άνθρωποι.

Η μορφή της οικογένειας
Το οικογενειακό μόρφωμα, που κυριαρχεί ακόμη στους Πομάκους της Θράκης ιδιαίτερα στην ύπαιθρο, είναι αυτό της πατριαρχικής οικογένειας. Παντρεμένοι γιοι, νύφες, εγγόνια βρίσκονται κάτω από την κοινή πατρική εξουσία. Ο άνδρας-πατέρας είναι ο αδιαφιλονίκητος αφέντης του σπιτιού. Αυτός διαμορφώνει τον οικογενειακό σχεδιασμό μόνος του, πραγματώνει την κατανομή εργασίας μεταξύ των μελών της οικογένειας και η εξουσία του φτάνει στο σημείο, ώστε να καθορίζει τη μοίρα κάθε μέλους.
Σε κάθε πομακική οικογένεια υπάρχει αυστηρή ιεράρχηση των μελών της. Αυτό γίνεται με βάση το φύλο και την ηλικία.
Το διπλό κριτήριο, που καθιερώνει ο ισλαμικός νόμος ανάμεσα στα φύλλα, είναι τόσο έντονο σε βάρος της γυναίκας, ώστε να τη μεταβάλλει σε άνθρωπο δεύτερης κατηγορίας. Τα κορίτσια από πολύ νωρίς μπαίνουν κάτω από την εξουσία όλων των μελών της οικογένειας με αποτέλεσμα να μειονεκτούν καταφανώς έναντι των αγοριών. Η γυναίκα μαθαίνει από πολύ νωρίς να σέβεται και να φοβάται τον άνδρα.
Βέβαια τελευταία, πολλοί μουσουλμάνοι διανοούμενοι, επηρεασμένοι από δυτικά πρότυπα, διακήρυξαν τη χειραφέτηση της γυναίκας και την ενσωμάτωσή της στην κοινωνία, ως ισότιμη με τον άνδρα.

Φιλοξενία
Πομάκικη φιλοξενία Η φιλοξενία στους Μουσουλμάνους Πομάκους θεωρείται θρησκευτική υποχρέωση και προσφέρεται μ’ ευχαρίστηση. Γενικά τους άνδρες περιποιείται ο άνδρας και τις γυναίκες η γυναίκα. Η γυναίκα δεν επιτρέπεται να καλωσορίζει τους ξένους αλλά μόνο τις ξένες γυναίκες, ενώ ο άνδρας μπορεί να καλωσορίζει τις ξένες γυναίκες. Με την εμφάνιση του ξένου οι γυναίκες αποτραβιούνται στην κουζίνα, ενώ ο άνδρας σπεύδει κοντά του, τον υποδέχεται και τον οδηγεί στο μουσαφίρ οντασί. Εκεί θα σερβίρουν στον ξένο να φάει και εκεί θα του στρώσουν να κοιμηθεί.

Προέλευση Πομάκων
Πομάκες Κατά την παράδοση οι Πομάκοι προέρχονται από την αρχαία θρακική φυλή των Αγριάνων. Πολλά τοπωνύμια στην περιοχή Ξάνθης, όπου και οι περισσότεροι Πομάκοι, διασώζουν τους Αγριάνες. Έτσι σημειώνουμε τη συνοικία της Ξάνθης Αχριάν μαχαλεσή = γειτονιά των Αχριανών, όπου και οι Πομάκοι κάτοικοί της αυτοαποκαλούνται Αγριάνες. Στην περιοχή του Έβρου υπάρχει ο συνοικισμός Αχριάν Πουναρή = πηγή των Αγριάνων, ενώ το χωριό της περιοχής ονομάζεται Αγριανή. Η λέξη Πομάκος κατά μεν τους Βούλγαρους προέρχεται από τη βουλγαρική λέξη pomagam = βοηθώ, εξαιτίας της βοήθειας προς τους Τούρκους κατά των Βουλγάρων το 1876, κατά δε τους Έλληνες πιθανόν να προέρχεται από τη λέξη πομάξ = πότης και συμπορεύεται με την παλαιά συνήθεια των Θρακών να πίνουν. Εξάλλου, παρατηρείται ότι οι Τουρκογενείς των πεδιάδων της Δυτικής Θράκης διαφέρουν από τους Πομάκους.
Οι Πομάκοι είναι κατά την πλειοψηφία υψηλοί, ξανθοί, γαλανομάτηδες, δολιχοκέφαλοι, φιλοπρόοδοι, δεν έχουν μογγολικά χαρακτηριστικά και κατοικούν στα ορεινά της Θράκης της Δυτικής Θράκης. Επίσης, η εθνολογική έρευνα υποστηρίζει βασίμως, ότι οι σλαβόφωνοι Πομάκοι είναι απόγονοι, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, αυτόχθονος πληθυσμού. Εξάλλου, αιματολογική εξέταση σε 1.030 κατοίκους στα χωριά Εχίνος, Σάτραι, Ωραίον, Μελίβοια και Κοτύλη, δηλαδή το 1/20 του συνολικού πληθυσμού των Πομάκων 4, διαπιστώνει αιματολογική συγγένεια Πομάκων και Ελλήνων σε ποσοστό 50-70%. Αλλά και ξένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι Πομάκοι είναι εξισλαμισμένοι και εκσλαβισθέντες γλωσσικώς, απόγονοι ή τα τελευταία υπολείμματα των αρχαίων Θρακών και ότι έχουν φλέβα ελληνική.
Οι Πομάκοι παρατηρείται, ότι δεν ζουν υπό τη σκιά της φυλετικής διάκρισης. Χρησιμοποιούν την ελληνική γλώσσα στις συναλλαγές και την οικογενειακή ζωή τους. Δεν είναι στενά προσκολλημένοι στις μουσουλμανικές θρησκευτικές παραδόσεις (τρώγουν χοιρινό), γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα και εργάζονται στην πόλη συνήθως σε οικοδομικές εργασίες, όπου δείχνουν ιδιαίτερες ικανότητες. Τα σπίτια τους δεν έχουν κανένα χαρακτηριστικό της τουρκικής αρχιτεκτονικής. Κατά μια άλλη όμως άποψη, οι Πομάκοι είναι αυστηρά προσηλωμένοι στο Ισλάμ, μέλη τους επανδρώνουν τις ιερατικές σχολές και η πλειοψηφία των θρησκευτικών λειτουργών στη Θράκη προέρχονται από αυτούς.

Λαϊκή παράδοση
Οι Πομάκοι τραγουδούν τα δικά τους τραγούδια. Τα δημοτικά τους τραγούδια που είναι βγαλμένα μέσα από την ψυχή τους και μιλούν στην ψυχή τους. Τα στιχούργησαν και τα μελοποίησαν οι Πομάκοι, λαϊκοί, ανώνυμοι, στιχουργοί και συνθέτες, που η συγκίνησή τους εναρμονιζόταν με τις χαρές και τις λύπες, με τις επιθυμίες και τα ιδανικά των ομοφύλων τους. Αρκετά από τα πομάκικα δημοτικά τραγούδια είναι ιστορικά και παραλλαγές. Πολλά τα τραγούδια του γάμου, τα νανουρίσματα, τα μοιρολόγια, τα τραγούδια της αγάπης.
Τα πομακικά τραγούδια είναι γνωστά κυρίως με τον πρώτο τους στίχο. Δεν έχουν συνήθως ομοιοκαταληξία. Οι στίχοι τους είναι οκτασύλλαβοι, δεκασύλλαβοι κλπ. Τα μέτρα των συλλαβών ποικίλουν. Βρίσκει όμως κανείς περισσότερο σ’ αυτά το τροχαϊκό και το ιαμβικό μέτρο. Δεν έχουν συνήθως ρεφρέν. Στο τέλος κάθε δίστιχου η φωνή σέρνεται χαρακτηριστικά (κορόνα).
Τα πομάκικα δημοτικά τραγούδια είναι τραγούδια της παρέας και τα τραγουδούν οι Πομάκοι ατομικά ή ομαδικά. Πολλά όμως είναι και χορευτικά. Τα μουσικά τους όργανα είναι η πιστέλκα (φλογέρα), το σας (ένα είδος μπουζουκιού), και η γκάιντα.
Σε πολλά από τα πομακικά τραγούδια, συναντούμε χαρακτηριστικούς συμβολισμούς: Το μαύρο πουλί συμβολίζει το κακό που έγινε ή πρόκειται να γίνει. Ο κούκος είναι μαντατοφόρος ευχάριστων γεγονότων, κάποτε και δυσάρεστων. Τα δέντρα ροδιά, μηλιά, κερασιά, συμβολίζουν όμορφα κορίτσια κ.λ.π .

Η γλώσσα των Πομάκων
Γραπτά μνημεία της γλώσσας των Πομάκων, όπως και της γλώσσας όλων των αρχαίων θρακικών φυλών δεν υπάρχουν. Είναι δηλαδή η γλώσσα ομιλούμενη, αλλά μη γραφόμενη. Όλοι γενικά οι Πομάκοι της ελληνικής ορεινής Ροδόπης μιλούν την πομακική γλώσσα, ένα γλωσσικό ιδίωμα σλαβικό, συγγενικό με τη βουλγαρική γλώσσα (χωρίς οι Πομάκοι να αισθάνονται Βούλγαροι ή Σλάβοι), που διασώζει όμως πολλές ελληνικές λέξεις, ίσως και πολλές θρακικές κι έχει ανάμεσα κι ορισμένες τουρκικές λέξεις, πράγμα που συμβαίνει σε όλες τις γλώσσες των Βαλκανίων, που ζυμώθηκαν αναγκαστικά με την τουρκική γλώσσα, μέσα σε τόσους αιώνες τουρκικής κατάκτησης. Παρατηρείται ότι η πομακική γλώσσα στην ανατολική περιοχή της Δυτικής Θράκης έχει επηρεασθεί από την τουρκική γλώσσα, ενώ αντίθετα στο δυτικό τμήμα της από τη βουλγαρική. Πάμπολλες είναι οι ελληνικές λέξεις - και μάλιστα οι αρχαιοπρεπείς, γεγονός που ενισχύει την άποψη για την αρχαία καταγωγή των Πομάκων και τη συγγένειά τους με τους Έλληνες.
Μέχρι και το τέλος του 20ού αιώνα, που η πομακική γλώσσα ήταν άγραφη, πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να την καταγράψουν, με πρωτοπόρο τον Πομάκο Ριτβάν Καραχότζα.
Το 1996 εκδόθηκε από τις εκδόσεις «Αίγειρος» της Θεσσαλονίκης, με τη χορηγία και ηθική συμπαράσταση του Πρ. Εμφιετζόγλου, το τρίτομο έργο για την πομακική γλώσσα που εκπονήθηκε υπό την εποπτεία και την ενεργό συμμετοχή του δασκάλου Πέτρου Θεοχαρίδη. Το έργο περιλαμβάνει ελληνο-πομακικό και πομακο-ελληνικό λεξικό και γραμματική της πομακικής γλώσσας. Γράφτηκαν επίσης, γραμματικές, παραμύθια, εφημερίδες, τραγούδια…
Επισημαίνεται ότι οι ελληνικές λέξεις είναι ουσιαστικά και ρήματα, ώστε δεν μπορούν να θεωρηθούν απλά δάνεια, δεδομένης της θεμελιώδους σημασίας των ουσιαστικών και ρημάτων σε κάθε γλώσσα. Εξάλλου, μεταξύ Διδυμοτείχου και Ορτακιόι υπήρχαν αποκλειστικά ελληνόφωνοι Πομάκοι γνωστοί με την ονομασία Μάρηδες και Γραβανίτες. Ενδεικτικά παρατίθεται κατάλογος με λέξεις ελληνικών ρημάτων και ουσιαστικών: Ρήματα: αργάσβαμ = εργάζομαι, αρέσβαμ = αρέσκομαι, αρνήσβαμ = αρνούμαι, αφορίσβαμ = αφορίζω, βιάσαμ = βιάζομαι, βολιάσβαμ = εμβολιάζω, βουλώσβαμ = βουλώνω, ζαπεικάσουβαμ = απεικάζω, ζηλώσβιαμ = ζηλεύω, ζυβγκαρωσβαμ = ζευγαρώνω, ακτοικιάσβαμ = κατοικώ, κερντίσβαμ = κερδίζω, κινήσβαμ = κινώ, λειψούβαμ = λείπω, μαρτυρήσβαμ = μαρτυρώ, μοιάζαμ = μοιάζω, ορίσβαμ = ορίζω, πατάξαμ = πατάσσω, νταπαιντέψαμ = παιδεύω, νταπάψαμ = παύω, στοιβάσβαμ = στοιβάζωτυπώσβαμ = τυπώνω, φτάσβαμ = φθάνω κ.λ.π. Ουσιαστικά: αργκάτ = εργάτης, βλαστάρ = βλαστάρι, γκωνία = γωνία, ντρούμ = δρόμος, έντρο = αδρός, εγκρίστρα = άγκιστρο, κεραμή = κεραμίδι, κλωβία = κλουβί (κλωβός), κουμίν = κάμινος, κρομμύντ = κρομμύδι, παιντεψία = παίδευση, παίπελ = παιπάλη (δηλαδή σκόνη), παναγκύρ = πανηγύρι, παρασπούρ = παρασπόρι, πέλκα = πέλεκυς σκύφαλα = σκύβαλα, στόμνα = στάμνα, σύνορ = σύνορο, φυτάρια = φύτρο, χρομύλ = χειρόμυλος, χορό = χορός κ.λ.π. Από έρευνα του Κ. Μητσάκη, διαπιστώθηκε ότι στα Πομάκικα συναντούμε το γνωστό τραγούδι “Γεφύρι της Άρτας”. Τραγούδι ευρύτερα γνωστό, με ρίζες πολύ πριν από τη μάχη του Ματζικέρτ (1071), στην Ελλάδα. Οι Πομάκοι απομονωμένοι γεωγραφικά, κοινωνικά και πολιτιστικά, διατήρησαν την πιο αρχαία μορφή του τραγουδιού που συγγενεύει με την παραλλαγή της Καππαδοκίας, όπου αρχικά γεννήθηκε.

Ο εξισλαμισμός των Πομάκων
Από τους Κώδικες της Μητροπόλεως Φιλιππουπόλεως, προκύπτει ότι τα μέσα του 17ου αιώνα (το 1628 κατά τους Βούλγαρους, κατ’άλλους το 1636 - 1672) οι πρόκριτοι των πομάκων, για λόγους επιβίωσης αποφάσισαν ομαδικό εξισλαμισμό. Το γεγονός αυτό αποδέχονται και οι ιστορικοί, ο Τσέχος Κ. Jerecek και ο Βούλγαρος πρώην πρεσβευτής στην Ελλάδα (ελληνικής καταγωγής από την μητέρα του), πρόεδρος της βουλγαρικής βουλής Ν. Todorov. Ειδικότερα, κατά τον προαναφερθέντα Τσέχο ιστορικό, ο εξοπλισμός που άρχισε σταδιακά τον 16ο αιώνα επί Σελίμ Α’ (1512 -1520), ολοκληρώθηκε επί Μεχμέτ Δ’ (1641 - 1661).
Τότε οι πρόκριτοι των Πομάκων παρουσιάσθηκαν στις αρχές της Φιλιππουπόλεως και γνωστοποίησαν την απόφασή τους να προσχωρήσουν στο ισλάμ. Ο Τούρκος διοικητής φοβήθηκε το σκάνδαλο και τους παρέπεμψε στο Μητροπολίτη Φιλιππουπόλεως Γαβριήλ (1636 - 1672). Ο τελευταίος προσπάθησε να τους αποτρέψει, αλλά προσέκρουσε στην απόφασή τους να απαλλαγούν από την τουρκική καταπίεση και να εκδικηθούν για την παλαιά βουλγαρική καταδυνάστευσή τους. Κατά την παράδοση των Ελλήνων της Φιλιππουπόλεως, η περιτομή έγινε πανηγυρικά στο παλαιό τζαμί κοντά στο Διοικητήριο. Με την επιστροφή τους στη Ροδόπη εξισλαμίσθηκαν και οι ομόφυλοί τους.
Ο Μέγας Βεζίρης Μεχμέτ Κιοπρουλού κατεδάφισε 218 εκκλησίες και 336 παρεκκλήσια, των οποίων ερείπια ανευρίσκονται σήμερα στα πομακοχώρια. Μόνη η ύπαρξη των ερειπίων αυτών αποδεικνύει ότι οι Πομάκοι ήταν χριστιανοί. Κατά την βουλγαρική παράδοση, οι Τούρκοι, επί Μεχμέτ Κιοπουρλού, απείλησαν τους Πομάκους λέγοντας: “ή γίνεσαι μουσουλμάνος ή σου παίρνω το κεφάλι”. Το 1656 οι δυνάμεις του Μεχμέτ πασά εισέβαλαν στην περιοχή του Τσέπνι. Ο πασάς διέταξε να του φέρουν όλους τους προκρίτους. Τους κατηγόρησε ότι αντιστέκονταν και επαναστατούσαν. Γι αυτό “είναι ανάγκη να σας σκοτώσω ή να δεχθείτε το ισλάμ ” τους είπε. Οι γενίτσαροι περίμεναν έτοιμοι με τα γυμνά τους γιαταγάνια να τους αποκεφαλίσουν. Έτσι, κατά την βουλγαρική παράδοση, εξισλαμίσθηκαν. Παρά τον εξισλαμισμό τους οι Πομάκοι διατήρησαν χριστιανικά έθιμα, μέχρι σήμερα, όπως το σταύρωμα του βρέφους στην κούνια του προτού κοιμηθεί, και της ζύμης αμέσως μετά το ζύμωμα. Το κύριο όνομα Ηλίας είναι διαδεδομένο μεταξύ των Πομάκων του Εχίνου και της Κοτύλης. Κατά τον Τσέχο ιστορικό και γλωσσολόγο του περασμένου αιώνα Λεοπόλδο Γκάιτλερ, ο Άγιος Δημήτριος είναι ο πιό αγαπητός από μηχανής θεός για όλες τις δύσκολες στιγμές. Επαινείται το χρυσό βιβλίο (Ευαγγέλιο), οι σταυροί, η στροφή προς τον χριστιανισμό και η ανέγερση εκκλησιών και μοναστηριών. Όλα αυτά τα εξυμνούν οι μωαμεθανοί Πομάκοι. Επίσης, μέχρι την απελευθέρωσή τους από τα ελληνικά στρατεύματα, πολλοί ήσαν οι κρυπτοχριστιανοί Πομάκοι.
Μνημονεύεται η περίπτωση του κρυπτοχριστιανού Πομάκου Γιουσούφ στο χωριό Κέχρος Ροδόπης που διατηρούσε σε μπαούλο τα ράσα και τις εικόνες του ιερέα παππού του. Σήμερα η Τουρκική προπαγάνδα τους εκβιάζει να προσλαμβάνουν Τουρκικά ονόματα. Οι συνοικισμοί στον Ωραίον Ξάνθης, Τεοτόκα (από το Θεοτόκος) και Σταματέσκο (από το Σταμάτιον), ή ο κεντρικός συνοικισμός στην κοινότητα Κέχρου Ροδόπης που λέγονταν Μαρικόζ (από το Καυδιά της Μαρίας Παναγίας όπου ανάβλυζε αγίασμα) αλλά και πρωτοχριστιανική πίττα με το νόμισμα, αποτελούν σημεία που μαρτυρούν το χριστιανικό παρελθόν των Πομάκων. Μεταξύ των Πομάκων διατηρείται ως παράδοση ότι τον εξισλαμισμό δεν τον δέχθηκαν νέες του χωριού Πάχνη, και μερικές από αυτές έπεσαν χορεύοντας σε παρακείμενο βάραθρο, πρόδρομοι των Σουλιωτισσών. Η μυστικιστική ισλαμική ζωή δεν ήκμασε στην περιοχή των Πομάκων, ούτε και στην ισλαμική τέχνη ρίζωσε. Η τελετουργική σχέση των Πομάκων με την θρησκεία τους είναι πρωτόγονη. Ίσως για το λόγο αυτό, η προσπάθεια των Βουλγάρων για βίαιο εκχριστιανισμό των Πομάκων το 1920 - 1930 είχε κάποια αποτελέσματα.

Οι προσπάθειες των Πομάκων να ενωθούν με την Ελλάδα
Στις αρχές του 1878, εν όψει του διεξαγόμενου Ρωσοτουρκικού πολέμου, ο υπόδουλος ελληνισμός της Θεσσαλίας, Μακεδονίας, Ηπείρου και Κρήτης οργάνωσε επαναστατικά κινήματα. Οι Πομάκοι, στην ορεινή περιοχή της Ροδόπης, οργάνωσαν και αυτοί επαναστατικό κίνημα κατά της Τουρκίας προσβλέποντας να μεταπέσουν στην ελληνική κυριαρχία παρά στη βουλγαρική. Άλλωστε ουδέποτε έτρεφαν φιλοβουλγαρικά αισθήματα. Απόδειξη περί τούτου αποτελεί το εγγονός ότι οι Πομάκοι συνέπραξαν με τους Τούρκους στην κατάπνιξη της βουλγαρικής επαναστάσεως του 1875.
Όταν διαπίστωσαν ότι ήταν ανέφικτη η μετάπτωσή τους στην ελληνική κυριαρχία και ότι αντιθέτως η περιοχή τους περιλαμβανόταν στη Μεγάλη Βουλγαρία της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου, απέκλεισαν ενόπλως όλες τις διόδους της Ροδόπης και ίδρυσαν την Αυτόνομη Πομακική Δημοκρατία, η οποία περιελάμβανε 21 χωριά. Στην ενέργεια τους αυτή, οι Πομάκοι υποκινήθηκαν από Ούγγρους και Άγγλους αξιωματικούς που έφθασαν στην περιοχή των Πομάκων μέσω Καβάλας. Και τούτο, διότι τα συμφέροντα της Αυστροουγγαρίας και της Αγγλίας συνέπιπταν στην αποτροπή της επεκτάσεως προς νότο της Ρωσίας. Ανάχωμα στη ρωσική κάθοδο αποτελούσε η Αυτόνομη Πομακική Δημοκρατία.
Οι Πομάκοι της Δράμας, στης 7 Μαρτίου 1878, αδελφοποιήθηκαν (αρχαίο ελληνικό έθιμο) και αποφάσισαν να δράσουν. Εκφράσθηκαν με συμπάθεια προς τα ελληνικά επαναστατικά κινήματα της Ηπείρου, Θεσσαλίας και Μακεδονίας και δήλωσαν ότι “προτιμώσι να τεθώσιν υπό το σκήπτρον του Βασιλέως των Ελλήνων και μείνωσιν ευχαρίστως εις τας εστίας των”. Η Πομακική Δημοκρατία διατηρήθηκε μέχρι της προσαρτήσεως της Ανατολικής Ρουμελίας στη Βουλγαρία τον Σεπτέμβριο 1885. Σε προηγούμενο δημοσίευμα (Ακτίνες Φεβρ. 1995, σελ. 51), έγινε μνεία του διαβήματος των μουσουλμάνων βουλευτών (Πομάκων και Τουρκογενών) της Δυτ. Θράκης στη Βουλγαρική Βουλή το 1919, δια του οποίου εξέφραζαν την επιθυμία του μουσουλμανικού πληθυσμού να απαλλαγεί από το βουλγαρικό ζυγό και γι’αυτό ζητούσαν τη Διασυμμαχική κατάληψη της Δυτ. Θράκης. Όπως μαρτυρείται, ο Πομάκος δικηγόρος - δημοσιογράφος Μεχμέτ Τεφρίκ αφηγήθηκε στον Γάλλο δημοσιογράφο της εποχής εκείνης Λεών Σαβατζιάν (Leon Sauadzian) τα δεινά των Πομάκων υπό τη βουλγαρική κατοχή, που καταχωρήθηκαν στο βιβλίο του “Εn Trace Occidentale”.
Οι Πομάκοι, μαζί με τους άλλους μουσουλμάνους οδηγήθηκαν στο ανωτέρω διάβημα διότι ήθελαν να ενταχθούν στον ελληνικό χώρο και όπως ισχυρίζονταν στο υπόμνημα, της Δυτ. Θράκης είχαν πάντοτε φιλελεύθερες διαθέσεις απέναντι τους και ήσαν μέλη ενός έθνους που συμφωνούσαν μαζί του. Το αίτημα τους αυτό δεν ικανοποιήθηκε τότε πλήρως. Το επανέλαβαν και πάλι μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με αντιπροσώπους τους στη Διάσκεψη Ειρήνης στο Παρίσι το 1946. Τότε η Ελλάδα ενδιαφερόταν για λόγους ασφαλείας να διαρρυθμιστούν τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Ο Τύπος και τα ραδιόφωνα της εποχής εκείνης στης ΗΠΑ προέβαλαν το γεγονός.
Ειδικότερα, ο διευθυντής του ραδιοφωνικού σταθμού της Ουάσιγκτον Albert Verner, έλεγε σε μια εκπομπή: “Εν ακόμη πρόβλημα μειονότητας παρουσιάστηκε σήμερον εις Ουάσιγκτον εν τω προσώπω των Πομάκων, οι οποίοι είναι αρχαία ελληνική φυλή, ιστορούμενη από την προ του Μεγάλου Αλεξάνδρου εποχής…. Οι Πομάκοι ποιούνται νύν έκκλησιν προς το Συμβούλιο Ασφαλείας (ΟΗΕ) και προς το Αμερικανικόν επί των Εξωτερικών Υπουργείον και ζητούν την διενέργεια δημοψηφίσματος, ίνα ελευθερωθούν εκ της Βουλγαρίας και απολαύσουν την ελευθερία την οποία απολαμβάνουν οι Πομάκοι της Ελλάδας….”. Οτύπος επίσης έγραφε : “Το παρελθόν Σάββατον εις το ξενοδοχείο Πενσυλβάνια έλαβε χώρα συνέντευξις προς τους αντιπροσώπους του Αμερικανικού και Ελληνικού τύπου εκ μέρους των κ.κ. Χάμδη Χουσείν Βέη, πρώην βουλευτού Ροδόπης, Χακή Σουλεϊμάν Βέη, αποτελούντων από την αντιπροσωπεία των Πομάκων Θράκης. Οι Πομάκοι εξέθεσαν προς τον τύπο τας απόψεις των και τα δίκαια των, ζητούντες την ένωσιν των με την Ελλάδα. Η προσπάθεια των Πομάκων δεν τελεσφόρησε διότι είχε προηγηθεί η διανομή της Ευρώπης μεταξύ των τριών μεγάλων δυνάμεων στη Γιάλτα, τον Φεβρουάριο του 1944.

Η στάση των Πομάκων κατά τη συνθήκη της Λωζάνης
Μετά την Μικρασιατική καταστροφή και την αναγκαστική εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης, ακολούθησε η Συνθήκη της Λοζάννης της Ελβετίας το 1923. Σε μια κρίσιμη περίοδο των διαπραγματεύσεων τη άνοιξη του 1923, ο ταγματάρχης του τουρκικού στρατού Φουάτ Βέης, κατόπιν συνεννοήσεως με τη βουλγαρική κυβέρνηση, συγκρότησε τουρκοβουλγαρικό θρακικό κομιτάτο, με σκοπό τη δημιουργία αντιπερισπασμού στα νώτα του ελληνικού στρατού. Βάση των σχετικών επιχειρήσεων θα ήσαν οι Πομάκοι της Βουλγαρίας, που θα σχημάτιζαν συμμορίες και εισήρχοντο στη Δυτική Θράκη. Τα σχέδια του κομιτάτου ματαιώθηκαν, διότι οι Πομάκοι αρνήθηκαν να επιτεθούν κατά της Ελλάδας. Επίσης είναι βεβαιωμένο ότι είχε ασκηθεί πίεση της βουλγαρικής κυβερνήσεως προς τους Πομάκους. Επίσης, ο Φουάτ Βέης περιόδευσε πολλές φορές στα πομακοχώρια, συναντώντας την άρνηση των Πομάκων. Για τη στάση τους αυτή, πολλοί προύχοντες των Πομάκων δολοφονήθηκαν. Η συμπεριφορά αυτή των Πομάκων οφείλεται στο χαρακτήρα τους - δεν είναι ύπουλοι, ούτε καιροσκόποι - που τους διαφοροποιεί από τους Τούρκους και τους Βούλγαρους.

Οι Πομάκοι της Βουλγαρίας
Στη νότια Ανατολική Ρουμελία, σε βάθος 80-100 χιλιομέτρων από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, συναντάμε Πομάκους, που ανέχονται σε 100.000 άτομα. Από αυτούς ποσοστό 60% δεν έχουν τουρκική συνείδηση και στις εκλογές του 1991 ψήφισαν στη πλειοψηφία τους χριστιανικά κόμματα, ενώ το κόμμα του Αχμέτ Ντογκάν που χαρακτηρίσθηκε “πολιτικός ηγέτης της Οσμανικής Τουρκίας διαπιστευμένος σε βουλγαρικό έδαφος”, χρησιμοποίησε ως προπαγανδιστές και Πομάκους από την Ελλάδα. Η Τουρκία είχε αποδυθεί σε εργώδη προσπάθεια εκτουρκισμού των Πομάκων της Βουλγαρίας.
Ο βούλγαρος ιστορικός Γκέντσεβ κατάγγειλε ότι με την ανοχή των βουλγαρικών κομμάτων γίνεται εκτουρκισμός των Πομάκων ώστε σε λίγα χρόνια η Άγκυρα θα θέσει θέμα αυτονομίας της περιοχής της Ροδόπης και στη συνέχεια προσαρτήσεώς της στη Τουρκία. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι οι Πομάκοι στο Σμίλιαν και στην περιοχή Μπλαγκόεβγκραντ, που δεν γνώριζαν ούτε μια λέξη τουρκική, τώρα αναγκάζονται να μαθαίνουν ως μητρική γλώσσα την τουρκική. Η Βουλγαρία, τέλη του 1992, αντιλαμβανόμενη τον τουρκικό κίνδυνο, για να μειώσει τον αριθμό των τουρκογενών Βουλγάρων, χαρακτήρισε τους Πομάκους Βούλγαρους μωαμεθανούς. Η έκθεση της εξεταστικής επιτροπής της βουλγαρικής βουλής το 1992 περιέλαβε συγκλονιστικές μαρτυρίες περί της οργανωμένης επιχειρήσεως εκτουρκισμού των Πομάκων της Βουλγαρίας, εκ μέρους του κόμματος του Αχμέτ Ντογκάν.
Κατά την έκθεση, για τον εκτουρκισμό χρησιμοποιούνται θρησκευτικές πιέσεις εκ μέρους των ισχυρών ιμάμηδων (π.χ. άρνηση ταφής), εξαναγκασμοί για την αλλαγή των ονομάτων σε τουρκοαραβικά, όπως και οικονομικές παροχές (π.χ. άφθονες εξαγγελίες για τουρκικές επενδύσεις και παροχή υποτροφιών για σπουδές). Τούρκοι απεσταλμένοι διανέμουν το έντυπο “Το νόημα των τελευταίων σφαγών των Τούρκων στις Ροδόπες ” της ένωσης βοηθείας και αλληλεγγύης προς τους Τούρκους της Ροδόπης, με έδρα την Κωνσταντινούπολη, στο οποίο υποστηρίζεται ότι “επι σειρά αιώνων, οι Ροδόπες κατοικούνται από καθαρόαιμους Τούρκους… Οι Τούρκοι Πομάκοι δεν έχουν κανένα δεσμό αίματος ή απογόνων με τους Βούλγαρους…” και συνεπώς “η Τουρκία είναι ο απόλυτος προστάτης και κηδεμόνας των Πομάκων - Τούρκων στις Ροδόπες”. Και η έκθεση καταλήγει: “Πρόκειται περί Βούλγαρων, που εξισλαμίσθηκαν δια της βίας το 1628, ή περί Τούρκων που λησμονήσαν τη γλώσσα τους ως αποτέλεσμα των βουλγαρικών βιαιοτήτων μετά το 1912;”. Ο τότε πρωθυπουργός Λούμπεν Μπέρωφ, στις προγραμματικές του δηλώσεις το Δεκέμβριο του 1992, δήλωσε ότι θα καταβάλλει προσπάθειες αναχαιτίσεως της διαδικασίας εκτουρκισμού. Στις τελευταίες εκλογές κατά τις οποίες πλειοψήφησε το Σοσιαλιστικό Κόμμα (πρώην Κομμουνιστικό), το από αυτό δυμιουργηθέν Πομακικό κόμμα απέσπασε το 1% των ψήφων.

Oι Κιζηλμπάσηδες Πομάκοι
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι Κιζηλμπάσηδες Πομάκοι, επειδή η αίρεση τους εμφανίζει κοινά χαρακτηριστικά τόσο προς την χριστιανική πίστη όσο και προς τις αρχαίες μυστηριακές τελετές. Ζουν και δραστηριοποιούνται στην περιοχή Μεγάλου Δερείου - Ρούσσας, όπου υπάρχει αποδεδειγμένη συνέχεια της ανθρώπινης παρουσίας τουλάχιστον από το 1100 π.χ. Αυτό αποδεικνύεται από την βραχογραφία με τα εγχάρακτα σχέδια αλλά και από τους μεγαλιθικούς τάφους ώπου Dolmen , που βρίσκονται στη Ρούσσα.
Πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν πως οι Πομάκοι που λέγονται και Αχριάν είναι απόγονοι του αρχαίου Θρακικού φύλου των Αγριάνων. Άλλοι λένε πως οι Κιζηλμπάσηδες έχουν σχέση με τους Ερεθρίνους. Όπως και να έχουν τα πράγματα, οι Κιζηλμπάσηδες χιλιάδες χρόνια κρατούν κλειστά τα στόματά τους σχετικά με τη μυστηριακή λατρεία τους. Σταυρώνουν το ψωμί όταν το κόβουν, κεντάνε σταυρούς στο κάτω μέρος στις κάλτσες τους,πίνουν νερό από τα αγιάσματα και επισκέπτονται χριστιανικά ξωκλήσια,τρώνε χοιρινό και πίνουν οινοπνευματώδη σε αντίθεση με τους ομόθρησκους τους. Η γλώσσα τους είναι σλαβική με πολλές αρχαιοελληνικές λέξεις.
Στην περιοχή του νομού Έβρου, κατοικούν Κιζηλμπάσηδες Πομάκοι. Ονομάζονται έτσι γιατί είναι αιρετικοί μουσουλμάνοι που υποχρεώθηκαν μετά το βίαιο εξισλαμισμό τους να φορούν κόκκινο σκούφο. Η αίρεση αυτή είναι μπεκτασική και η περιοχή που κατοικούν περιλαμβάνει τα παρακάτω χωριά και οικισμούς: Κόρυμβος, Σιδηρώ, Μικρό και Μεγάλο Δέρειο, Ρούσσα, Άνω και Κάτω Μικράκιο, Κισσός, Μεσημέρι και Ουράνια.
Το εορτολόγιο τους σύμφωνα με τον καθηγητή Ευστράτιο Ζεγκίνη, έχει πολλές ομοιότητες με το χριστιανικό και πολλές γιορτές τους συμπίπτουν με το παλιό ημερολόγιο. Την περίοδο των Χριστουγέννων γιορτάζουν το Τζέμ, που περιλαμβάνει εξομολόγηση, οινοποσία και χορό, ενώ κατηγορούνται ότι προβαίνουν σε όργια μετά αυτού

Η ελληνική στάση
Τους Πομάκους, τους απογόνους των αρχαίων Αγριάνων, το ελλαδικό κράτος δεν τους εγκατέλειψε, αλλά τους έστειλε στην αγκαλιά της Τουρκίας, η οποία θεωρεί ότι είναι προστάτης των μουσουλμάνων.
-Το 1954 η ελληνική Κυβέρνηση υποχρέωσε όλα τα μουσουλμανικά σχολεία να ονομάζονται τουρκικά για να πετύχει διάκριση από τα αντίστοιχα μουσουλμανικά της Βουλγαρίας.
-Το 1955 δόθηκε εντολή στον επιθεωρητή μουσουλμανικών σχολείων να οργανώσει συνέδρια Πομάκων δασκάλων για την εισαγωγή του λατινικού αλφαβήτου, δηλαδή της τουρκικής γλώσσας αφού οι Νεότουρκοι έχουν υιοθετήσει το λατινικό αλφάβητο.
-Η εισαγωγή του λατινικού αλφάβητου και της τουρκικής γλώσσας στα σχολεία των Πομάκων ολοκληρώθηκε το 1973.
-Το 1995, βάσει τουρκοελληνικής συμφωνίας διετάχθη από την ελληνική κυβέρνηση ο επιθεωρητής μουσουλμανικών σχολείων Δυτ. Θράκης και συγκάλεσε τοπικά συνέδρια Πομάκων δασκάλων με σκοπό να τους συστήσει όπως εγκαταλείψουν την αραβική (παλαιοτουρκική) γραφή και να χρησιμοποιούν τη λατινική. Επίσης, το Σεπτέμβριο 1973, επισκέφθηκε τη Δυτ. Θράκη ο τότε πρέσβης της Τουρκίας στην Ελλάδα , Γκιουρούν, με αποτέλεσμα την επιβολή της λατινικής γραφής στους μωαμεθανούς Πομάκους.
-Μέχρι το 1996 δεν ήταν ελεύθερη η πρόσβαση για τα πομακοχώρια και για να πας από την πόλη της Ξάνθης στα Πομακοχώρια έπρεπε να περάσεις πρώτα από την περιβόητη «μπάρα» (φυλάκιο για έλεγχο χαρτιών και άδειας από την Αστυνομική Διεύθυνση Ξάνθης). Δηλαδή συνοριακός έλεγχος μέσα στην Ελλάδα…
Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν να χαρίζουμε ολόκληρη τη μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης με τη φυλετική, γλωσσική και τη θρησκευτική της ανομοιογένεια στους σουλτάνους του νεοτουρκικού επεκτατισμού.
Οι Πομάκοι έτειναν δυστυχώς μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες να διαμορφώνουν τουρκική συνείδηση. Επρόκειτο για ένα είδος γενοκτονίας, γιατί τα δικά μας λάθη στέλνουν το λαό των Πομάκων κατευθείαν στο στόμα του νεοτουρκικού εθνικισμού καθώς ευρίσκοντο στο στόχαστρο της Τουρκικής προπαγάνδας.
Στη Θράκη οι πράκτορες της Τουρκίας έχουν εκμεταλλευτεί τις δικές μας παραλείψεις και έχουν επιβάλει ένα ιδιότυπο καθεστώς ομηρίας στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς. Έχουμε φθάσει στο σημείο να χαρίζουμε στο νεοτουρκικό καθεστώς μία ανομοιογενή από κάθε άποψη μουσουλμανική κοινότητα, η οποία αποτελείται από τρεις ομάδες, τους «τουρκογενείς», τους Πομάκους και τους Αθίγγανους. Μουσουλμάνοι κατευθυνόμενοι από τον Επιτήδειο Ουδέτερο, προσπαθούν να επιβάλλουν στους Πομάκους να μην μιλούν την μητρική τους γλώσσα. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα σημειώνεται το γεγονός ότι στις 15 Νοεμβρίου 1989, σε συγκέντρωση γονέων και κηδεμόνων του Σχολείου του Εχίνου και σε συνεργασία με την σχολική εφορία, συζητήθηκε η ανάγκη να ομιλούν οι μουσουλμανόπαιδες της περιοχής την τουρκική και όχι την πομακική στους δημόσιους χώρους. Σκοπός της Τουρκίας ήταν και είναι να εξαφανισθεί η πομακική και να κυριαρχήσει η τουρκική στους μουσουλμάνους.

Κλείνοντας, θεωρούμε υποχρέωσή μας να αναδημοσιεύσουμε και μια ανοικτή επιστολή ενός Πομάκου:

7 Φεβρουαρίου 2008
Με την επιστολή μου που ακολουθεί θέλω να σάς γράψω με τον πιο αληθινό τρόπο τις απόψεις μου σχετικά με την μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης.
Ζώντας στον νομό Ξάνθης, παρακολουθώ με λύπη τις τελευταίες εξελίξεις και τα παιχνίδια που παίζονται σε βάρος μας από κάποιους που θέλουν να πουν ότι όλοι οι μουσουλμάνοι στη Θράκη είναι Τούρκοι. Αυτό είναι μεγάλο ψέμμα. Εγώ και η οικογένειά μας είμαστε Πομάκοι και είμαστε περήφανοι γι’ αυτό. Δεν ενοχλούμε κανέναν, ζούμε μια ήσυχη ζωή και δεν θέλουμε κανέναν να προσπαθεί να μας ισοπεδώσει. Μιλάμε την δική μας γλώσσα, έχουμε τη δικιά μας κουλτούρα και κάποιοι προσπαθούν να την εξαφανίσουν, λέγοντας ότι η λέξη «Πομάκος» είναι βρισιά, ενω εμείς δεν ντρεπόμαστε που είμαστε Πομάκοι.
Αρχίζω με το ζήτημα του ψευτομουφτή. Όποιος ήταν στις δήθεν εκλογές στις 1 Ιανουαρίου, θα κατάλαβε τι είδους εκλογές και δημοκρατία θέλουν αυτοί που ξεσηκώνουν τον κόσμο για το τίποτε. Ό,τι ήθελε έκανε, ό,τι ήθελαν σημείωναν τα τσιράκια του κυκλώματος και κανέναν δεν ρωτούσαν. Μετά βγήκαν και είπαν αυτά που είχαν από τα πριν έτοιμα. Σκέτη κοροϊδία. Τα πολιτικά παιχνίδια του τουρκικού Προξενείου αλλά και οποιουδήποτε άλλου δεν τα θέλουμε στην πλάτη μας. Δεν καταλαβαίνω, τι σχέση έχει η προσευχή στο τέμενος με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις; Πού αλλού συμβαίνουν τέτοια πράγματα; Στην Τουρκία γίνονται; Στην Αραβία; Πουθενά δεν γίνονται, μόνο εδώ που βρήκαν και κάνουν…
Δύο λόγια για τη μητρική μας γλώσσα. Η γλώσσα των κατοίκων της ορεινής Ξάνθης είναι η πομάκικη. Φαίνεται να είναι σλάβικη γλώσσα, κοντινή με τη βουλγάρικη, με λέξεις μέσα της ελληνικές και τούρκικες. Μέχρι πριν λίγο ήταν άγραφη αλλά εδώ και 10 περίπου χρόνια πολλοί άνθρωποι που δεν ντρέπονται για την καταγωγή τους προσπαθούν να την καταγράψουν, με πρώτον και καλύτερο τον Ριτβάν Καραχότζα. Γράφτηκαν λεξικά, γραμματικές, παραμύθια, εφημερίδες, τραγούδια… Κάπου δεν πρέπει και το κράτος να βοηθήσει αυτήν την προσπάθεια; Γιατί να μην έχει το κρατικό ραδιόφωνο στο τοπικό του πρόγραμμα μερικά δικά μας τραγούδια, κάποιες ειδήσεις στη γλώσσα μας όπως έχει και στα τούρκικα;
Σχετικά με την εκπαίδευση, υπάρχουν πολλά προβλήματα. Νηπιαγωγεία ελάχιστα έγιναν, όλα τα τελευταία χρόνια. Τα δημοτικά σχολεία όλα είναι μειονοτικά, και τα μισά μαθήματα γίνονται στα τούρκικα, τα μισά στα ελληνικά. Ζητήσαμε να γίνονται μερικά ακόμη στα ελληνικά, γιατί μετά πάνε τα παιδιά μας στα ελληνικά γυμνάσια και δεν ξέρουν βασικά πράματα. Μάς το αρνήθηκαν χωρίς άλλη κουβέντα, είναι λέει οι συμφωνίες με την Τουρκία. Και μέχρι πότε θα μας μαθαίνουν τούρκικα στα σχολεία μας; Δεν υπέγραψε η Ελλάδα στη Συνθήκη της Λωζάνης ότι θα διδάσκει την μητρική γλώσσα των παιδιών των μουσουλμάνων; Εμείς λέμε ότι κι αν δεν μπορεί να το κάνει αυτό, ας διδάσκει ελληνικά, είναι τόσο φοβερό αυτό; Θέλουμε δημόσια σχολεία στα χωριά μας, μάλιστα με τους συγχωριανούς μου το ζητήσαμε με έγγραφο στη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και οι υπάλληλοι δεν πίστευαν στα μάτια τους. Ακόμα απάντηση δεν πήραμε. Σχολείο ελληνικό ζητάμε, όχι τίποτε παράνομο, τι θα γίνει, δεν είναι Ελλάδα εδώ; Όπως μπορεί ένας μουσουλμάνος της πόλης να στείλει το παιδί του σε μειονοτικό ή σε δημόσιο σχολείο, έτσι θέλουμε κι εμείς να μπορούμε να διαλέξουμε. Τίποτε παραπάνω.
Στην οικονομία τα πράγματα είναι δύσκολα. Μπορεί έτσι να είναι και σε όλη την Ελλάδα, ή σε όλα τα χωριά σαν τα δικά μας, δεν ξέρω. Αυτό που ξέρω είναι ότι ο κόπος μας δεν πληρώνεται, ότι οι έμποροι του καπνού κάνουν ό,τι θέλουν, κι ότι κανένας δεν ξέρει τι θα γίνει σε λίγα χρόνια. Ευτυχώς η οικοδομή ακόμη δίνει μεροκάματα αλλά ούτε σίγουρη είναι ούτε και κανένας από μας ονειρεύεται το παιδί του μεθαύριο στη δουλειά αυτή. Τόσος νέος κόσμος έφυγε από τα χωριά μας για Γερμανία, Ολλανδία, δεν έφυγε επειδή καλοπερνούσε, για μία δουλειά έφυγε.
Θέλω κλείνοντας να πω δυό λόγια και για το ζήτημα των Πομάκων και των Τσιγγάνων. Όποιος θέλει ας λέει ότι είναι Τούρκος, Πομάκος, Τσιγγάνος… Ποιό είναι το πρόβλημά τους; Εμείς δεν πήραμε ποτέ τούρκικα σαλβάρια να πούμε ότι είναι πομάκικα. Ούτε τραγούδια, ούτε συνταγές μαγειρικής, ούτε πανηγύρια… Αυτοί γιατί το κάνουν; Μήπως γιατί δεν έχουν τίποτε; Κι είναι λόγος αυτός να κλέβουν τα δικά μας; Πρέπει όλοι, και οι φανατικοί και οι πληρωμένοι ακόμα, να μάθουν να σέβονται τους άλλους.
Ιρφάν Μεχμεταλή,
Μάνταινα Ξάνθης
Πηγή: Πάρε-Δώσε

Επιτέλους ελληνόφωνα κανάλια στον ορεινό όγκο της Θράκης!

ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΘΑ ΠΑΡΕΙ ΣΑΡΚΑ ΚΑΙ ΟΣΤΑ
Με δωρεάν αποκωδικοποιητές, μέσω ΟΤΕ και Hellas Sat θα βλέπει όλος ο ορεινός όγκος της Θράκης ελληνόφωνα κανάλια
Εκεί βασιλεύουν τα δορυφορικά κάτοπτρα προσανατολισμένα στους τουρκικούς δορυφόρους, ενώ οι κάτοικοι διψούν για την δημόσια και την ιδιωτική ελληνική τηλεόραση, γεγονός που το έχουν εκφράσει και με επιστολές και συλλογή μαζικά υπογραφών
Η ανακοίνωση γίνεται από τα χείλη του υπουργού Μεταφορών κι Επικοινωνών που είδε το θέμα της ελληνόφωνης τηλεόρασης ζεστά και βρήκε λύση και για τα ιδιωτικά κανάλια να μπορούν να εκπέμπουν μέσω δορυφόρου στον ορεινό όγκο. Τον ακούν οι λιγοστοί κάτοικοι καφενείου με αρκετούς νεολαίους στην Χλόη, εκεί στο τέρμα Θεού και δεν το πιστεύουν. Όνειρό τους να δουν τηλεόραση αλλά και να ζήσουν το γρήγορο ίντερνετ. Όλα αυτά που ακούγονται αρκετά δύσπιστα στα αυτιά τους, τους χαροποιούν. Το καφενείο μπορεί νάναι παραδοσιακό με πλάκες από πέτρα αντί για κεραμίδια για να αντιμετωπίζει τον βαρύ χειμώνα, αλλά στο εσωτερικό του έχει μια τεράστια τηλεόραση πλάσμα. Λειτουργεί και σαν μικρό μπακάλικο και αναψυκτήριο. Εκεί ανταμώνουν οι άνθρωποι.
Η υποδοχή του υπουργού Ευριπίδη Στυλιανίδη ζεστή κι εγκάρδια. «Υπουργέ να μας δείτε κι εμάς λίγο», αρχίζουν τα παράπονα που γίνονται με τέχνη. Σπεύδουν όλοι να τον καλωσορίσουν στο χωριό. Η παρουσία του είναι εξόχως ευεργετική, αφού πληροφορούνται ότι το όνειρό τους ο χωμάτινος δρόμος θα γίνει άσφαλτος με εξασφαλισμένες πιστώσεις.
Οι απολαύσεις και οι χαρές των ανθρώπων εκεί στο απόλυτα φυσικό περιβάλλον είναι περιορισμένες και ο δρόμος που τους συνδέει με την πρωτεύουσα της Κοινότητάς τους τον Κέχρο είναι κάτι ουσιαστικό για τους ίδιους, αφού το δίκτυο τον χειμώνα χαλά και δυσχεραίνεται η μετακίνησή τους.
Η ενημέρωσή μας για τις ενέργειες που έγιναν με τον ελληνικό δορυφόρο προκαλεί εντύπωση και την απολαμβάνουν όλοι περιμένοντας να γίνει πράξη.
Ο υπουργός Μεταφορών κι Επικοινωνιών θα πει: «Ανταποκρινόμενοι στο αίτημά τους να βλέπουν ελληνικά ιδιωτικά κανάλια, έχουμε κάνει σχετική συμφωνία με τον ΟΤΕ και με τον Hellas Sat, τον ελληνικό δορυφόρο, έχει στραφεί ο δορυφόρος προς τα εδώ, έχει γίνει ο συντονισμός με τα ιδιωτικά κανάλια, έχω επικοινωνήσει προσωπικά με όλους τους διευθύνοντες συμβούλους των ιδιωτικών καναλιών, είναι σε επικοινωνία τώρα ο ΟΤΕ μαζί τους ώστε το καλοκαίρι όταν θα τελειώσουν οι συμβάσεις που έχουν με αντίστοιχες εταιρείες παροχής να μπορούν ελεύθερα να μεταδίδουν εδώ το σήμα τους και με αποκωδικοποιητές που θα τους μοιράσουμε δωρεάν. Όλος ο ορεινός όγκος να μπορεί να βλέπει ελληνόφωνα ιδιωτικά κανάλια, πράγμα το οποίο επιθυμούν και οι κάτοικοι και κυρίως η νεολαία.
Αντίστοιχες σκέψεις έχουμε για την τοποθέτηση κάποιων κεραιών WF κυρίως σε στέκια της νεολαίας, γιατί μου ζήτησαν και τα παιδιά των χωριών αυτών να μπορούν να έχουν πρόσβαση στο ίντερνετ, στο δωρεάν, γρήγορο, δορυφορικό ίντερντετ. Σε όλα αυτά δουλεύουμε και πιστεύω ότι είναι ευχάριστο το γεγονός ότι μπορούμε τώρα να τους το ανακοινώσουμε πια ως δρομολογημένα έργα».
Χρόνος Κομοτινής

Συνέντευξη του πρέσβη του Ισραήλ Αλί Γιαχιά στον Δημήτρη Κωνσταντακόπουλο

Ο Ισραηλινός Πρέσβης στην Αθήνα Αλί Γιάχια (ο πρώτος Μουσουλμάνος Άραβας που εκπροσώπησε ως Πρέσβης στο εξωτερικό το κράτος του Ισραήλ) μιλάει στον «Κ.τ.Ε.» για τη διένεξη της χώρας του με το Ιράν, για τη Χαμάς και τη Χεζμπολά, για την ανάδειξη μιας εβραϊκής ακροδεξιάς, για τις σχέσεις της χώρας του με την Ελλάδα και την Τουρκία, για το παλαιστινιακό και για την πολιτική της κυβέρνησης Νετανιάχου σε μια κρίσιμη συγκυρία, όταν ο νέος Πρόεδρος Ομπάμα επιχειρεί μια σημαντική «διόρθωση» της μεσανατολικής πολιτικής των ΗΠΑ, την ίδια όμως στιγμή που, όπως έδειξε η τελευταία διάσκεψη για τον ρατσισμό του ΟΗΕ, η διαμάχη Ισραήλ-Ιράν εξακολουθεί να κυριαρχεί αδιάπτωτα στην περιοχή. Ο κ. Γιάχια μιλάει με μεγάλο θαυμασμό και εκτίμηση για την Ελλάδα, εξηγεί ότι ζήτησε ο ίδιος να έλθει στην Αθήνα και πόσο σημαντική είναι η χώρα μας για τη δική του. Την ερχόμενη βδομάδα θα παρουσιάσουμε από τις στήλες μας και τις απόψεις της «άλλης πλευράς», του Πρέσβη του Ιράν στην Αθήνα.


Ερ. Είστε Άραβας, Μουσουλμάνος και Ισραηλινός. Δεν συγκρούονται αυτές οι ταυτότητες;
Απ. Υπήρξε μόνο μια ιδεολογία καθαρότητας. Δόξα τω Θεώ απέτυχε. Η ιδεολογία των Αρίων, του Χίτλερ. Ο λαός του Ισραήλ προέρχεται από 120 χώρες, Εβραίοι από όλο τον κόσμο.

Ερ. Όλοι Εβραίοι πάντως.
Απ. Μπορεί, αλλά πολλοί κρατάνε το παλιό, αραβικό τους όνομα. Ο προηγούμενος Υπουργός Άμυνας λεγόταν Φουάντ Μπεν Ελιάζερ. Η Ανατολή, οι Άραβες είναι στην καρδιά του Ισραήλ. Όσοι ήρθαν από τη Ρωσία είναι διαφορετικοί. Αλλά αυτή είναι η ομορφιά μας. Θέλει ασφαλώς χρόνο η ανάμειξη και εξοικείωση. Θα εκπλαγείτε, αλλά είναι κυρίως στον στρατό που γίνεται.

Ερ. Δεν είναι πολλοί Άραβες στον στρατό σας.
Απ. Δεν είναι υποχρεωτική η στράτευση για μας, αλλά μπορούμε να πάμε εθελοντικά, που είναι πολύ σεβαστό, όπως ο Μπεν Γκουριόν. Υπάρχουν σήμερα δύο Άραβες στρατηγοί. Το Ισραήλ είναι εκπληκτική πολυπολιτιστική περίπτωση.

Ερ. Είναι δύσκολο για μη Εβραίους να γίνουν Εβραίοι και να παντρευτούν Εβραίους;
Απ. Ο θρησκευτικός γάμος είναι δύσκολος, αλλά μπορείτε να τον αποφύγετε με πολιτικό. Η δύναμη του πνεύματος μπόρεσε να κρατήσει τον Ιουδαϊσμό στη ζωή 2000 χρόνια. Υπάρχει μεγάλη σύγκρουση ανάμεσα στο θρησκευτικό και το κοσμικό.

Ερ. Ποιος κερδίζει;
Απ. Δεν κρίθηκε. Ούτε καν ποιος είναι Εβραίος.

Ερ. Υποστηρίζετε ότι το Ιράν και το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι τόσο τρομερή απειλή για Ισραήλ και Δύση. Γιατί;
Απ. Στο Ιράν δεν υπάρχει δημοκρατία, διακηρύσσουν απροκάλυπτα την πρόθεση να σβήσουν το Ισραήλ. Δίνουν όπλα, χρήματα και διαταγές σε Χαμάς και Χεζμπολλά, σπρώχνουν τη Συρία σε θέση που ίσως δεν θάθελε, και ελπίζω ότι θα καταλάβει ο Άσαντ το μήνυμα ότι δεν πρέπει νάναι εκεί. Σπρώχνουν τη Χαμάς να πολεμήσει το Ισραήλ, επιφέροντας δεινά στους Παλαιστίνιους, με τον σιϊτισμό και το εξτρεμιστικό Ισλάμ. Το Ισραήλ δεν είναι μικρό παιδάκι, να παίζουν μαζί του Χαμάς ή Ιράν. Στα αραβικά λένε αν κάποιον τον τσιμπήσει φίδι, φοβάται μην κουνηθεί και πέσει πάνω του κι η πέτρα. Δεν έχουμε δικαίωμα να ζητάμε από ένα λαό που έχασε πάνω από έξι εκατομμύρια ανθρώπους να μη φοβάται. Ο Αχμαντινετζάντ αρνείται το ολοκαύτωμα. Πως τον δέχθηκε η Ελβετία; Πως μιλάνε μαζί του; Σεβόμαστε το έθνος του Ιράν, αλλά η ηγεσία του είναι πολύ κακή.

Ερ, Αντιλαμβάνομαι το μεγάλο τραύμα στην εβραϊκή ψυχή, που συνάντησα επίσης στους Αρμενίους και…
Απ. Μια στιγμή. Δεν συγκρίνεται η θλίψη ενός έθνους με άλλα. Έξη εκατομμύρια νεκροί.

Ερ. Ας υποθέσουμε ότι το Ιράν αποκτά ατομικά όπλα. Πως θα σας απειλήσει όταν γνωρίζει ότι εσείς και η Δύση θα απαντήσετε καταστρέφοντάς το;
Απ. Είναι τιμή μας νάμαστε με τη Δύση και δεν είμαστε στο ιρανικό μόνοι μας. Πιστεύετε ότι όλες οι δυτικές χώρες είναι τρελές και μόνο το Ιράν είναι κανονικό; Είναι απειλή για όλους. Αίγυπτος, Σαουδική Αραβία το μάχονται. Κίνδυνος δεν υπάρχει μόνο για μας, υπάρχει για τους Άραβες, ακόμα και για την Ελλάδα. Με 1200χλμ. βεληνεκές, οι πύραυλοί τους φτάνουν στη Μόσχα! Δεν μπορούμε να παίζουμε. Δεν πρόκειται για κανονικό καθεστώς. Φιλοξενούν διασκέψεις άρνησης του ολοκαυτώματος, θέλουν να μας καταστρέψουν.

Ερ. Μια αμερικανική πυρηνική εγγύηση θάταν επαρκής;
Απ. Η συνεργασία με τις ΗΠΑ, τον ελεύθερο, μετριοπαθή κόσμο, την ΕΕ, την Ελλάδα, είναι εξαιρετικά σημαντική. Η Αμερική όμως δεν έχει μαγικά μέσα. Πρέπει να συζητήσουμε μαζί, εσείς, εμείς, η Αμερική, άλλοι, πως θα βάλουμε κυρώσεις στην τρελή αυτή χώρα. Το Ιράν προσπαθεί να κερδίσει χρόνο. Παίζει παιχνίδια για να φτάσει στον κίνδυνο των κινδύνων. Εγγύηση είναι μόνο μία: να μην έχει τέτοια όπλα. Η διεθνής κοινότητα να τους δώσει δύο-τρεις μήνες και μετά να αντιδράσει.

Ερ. Πως;
Απ. Εύχομαι διπλωματικά, εκτός αν οι Ιρανοί δεν καταλάβουν τη διπλωματική γλώσσα. Τότε θα δούμε τι θα κάνουμε με τα άλλα έθνη.

Ερ. Οι Ιρανοί λένε ότι αυτοί απειλούνται συνεχώς μετά την Ισλαμική Επανάσταση.
Απ. Το Ισραήλ είναι η μόνη χώρα κόσμο που πρέπει να αγωνιστεί για την ύπαρξή της, να δικαιολογήσει το δικαίωμα στην ύπαρξη. Για το Ιράν δεν έχουμε δικαίωμα να υπάρχουμε. Δεν είπαμε εμείς ότι δεν πρέπει να υπάρχει το Ιράν. Δεν έχουμε τίποτα με τον ιρανικό λαό.

Ερ. Η κυβέρνηση Νετανιάχου υποστηρίζει λύση δύο κρατών;
Απ. Με όλη την πολιτική μας, μετά την ανεξαρτησία, υποστηρίξαμε τη συμφιλίωση και την ειρήνη. Ο Σαρόν διακήρυξε «δύο έθνη, δύο κράτη», γκρέμισε 8000 σπίτια και τις συναγωγές στη Γάζα. Δυστυχώς…

Ερ. Γιατί δυστυχώς;
Απ. Δεν κατάλαβαν το μήνυμα. Το πήραν για αδυναμία. Είχαμε πυραύλους. Αν η Χαμάς πετάει πυραύλους, το Ισραήλ δεν θα πετάει λουλούδια. Είμαστε αρκετά ισχυροί για να προστατευόμαστε και δεν θα απολογηθώ γι’ αυτό. Οι αδύνατοι δεν επιβιώνουν. Δεν θέλουμε άλλο ολοκαύτωμα. Αλλά πλέον το ζήτημα ξέφυγε από το παλαιστινιακό, μπήκε το Ιράν που υποκινεί. Οι Παλαιστίνιοι πρέπει να αντιμετωπίσουν τη Χαμάς, να εξαλείψουν την τρομοκρατία, να αναγνωρίσουν το Ισραήλ και να έρθουν στη διαπραγμάτευση.

Ερ. Το Ισραήλ θα διέλυε τους οικισμούς του στα παλαιστινιακά εδάφη;
Απ. Όταν με καλείς πρέπει να μου δώσεις διεύθυνση. Η διεύθυνση είναι η αναγνώριση του Ισραήλ και της συμφωνίας με τον Αραφάτ. Ασφαλώς οι Παλαιστίνιοι αξίζουν μια καλύτερη ζωή. Ποιος το αρνείται αυτό;

Ερ. Για χρόνια κατηγορούσατε τον Αραφάτ και την PLO ως τρομοκράτες. Δεν ενισχύσατε έτσι, τουλάχιστο έμμεσα, τον ριζοσπαστικό ισλαμισμό;
Απ. Με ποιόν κάνεις ειρήνη; Με τον εχθρό σου. Εγώ ανακατεύτηκα στην ειρηνευτική προσπάθεια στην Ιρλανδία. Το ίδιο έγινε μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Πρέπει να φτάσουμε στο ίδιο και μεις, πρέπει να πάρουμε τον δρόμο όμως. Ο δρόμος λέει: Τρελοί Παλαιστίνιοι, αφήστε τα όπλα, την τρομοκρατία, γιατί μια σφαίρα να ρίξετε θα αντιδράσουμε. Τόπα στον Αραφάτ: χάνετε την υπόθεση, αν πυροβολήσετε. Η Χαμάς να εγκαταλείψει αυτή την εχθρότητα. Άλλωστε, σας διαβεβαιώνω, δεν υπάρχει μίσος μεταξύ Εβραίων και Αράβων.

Ερ. Ομπάμα;
Απ. Είμαι με τη Δύση σε κάθε περίπτωση. Το ισραηλινό μυαλό είναι δυτικό, μετριοπάθεια, συμβιβασμός, κατανόηση, κουλτούρα, αμοιβαίος σεβασμός. Εύχομαι η Αμερική να βρει κοινή γλώσσα με το Ιράν, να σταματήσουν την κατασκευή των όπλων. Προσευχόμαστε να πετύχουν. Αλλά προσέχουμε. Δεν δεχόμαστε παιχνίδια με τον χρόνο. Δεν είμαι αισιόδοξος, όταν βλέπω τις δηλώσεις του Αχμαντινετζάντ, άρνηση ολοκαυτώματος, επιθέσεις στον σιωνισμό…

Ερ. Απορρίψατε την αμερικανική άποψη για υπογραφή της συνθήκης μη διάδοσης πυρηνικών.
Απ. Υπάρχουν χώρες που υπέγραψαν αλλά συνεχίζουν. Λόγια στο χαρτί. Όταν θα δούμε σοβαρότητα, όταν μας αναγνωρίσουν, όταν γίνει ειρήνη, ο κόσμος θα γίνει διαφορετικός. Το Ισραήλ είναι εναντίον των πυρηνικών. Αλλά σε συνθήκες ειρήνης. Δεν πηγαίνεις στον πόλεμο χωρίς ένα μαχαιράκι. Οι Αμερικανοί δεν απευθύνονταν ειδικά στο Ισραήλ. Δεν υπήρξε στρατηγική αλλαγή, δεν υπήρξε και αλλαγή στην ισραηλινή πολιτική.

Ερ. Εξηγήσατε τους κινδύνους που διατρέχουν οι αδύναμοι. Αλλά κίνδυνο διατρέχουν και όσοι παραβασίζονται στην ισχύ τους, η ΕΣΣΔ, οι ΗΠΑ στο Ιράκ…
Απ. Όταν αμύνεσαι, είσαι ισχυρότερος από οποιονδήποτε. Είναι διαφορετική η σημασία της ισχύος εν αμύνη και εν επιθέσει. Μη μας συγκρίνετε με μεγάλες χώρες. Είμαστε μικροί, πέντε-έξη εκατομμύρια, από όλο τον κόσμο, με εμπειρία φόβου, με μηδέν απόσταση από το «μέτωπο», κάνεις ένα βήμα στην Ιερουσαλήμ και σούρχεται η βόμβα. Δεν επιδιώκουμε πόλεμο, μιλιταρισμό. Αλλά δεν μας δίνουν τη δυνατότητα.

Ερ. Ποιοι είναι οι όροι σας για ειρήνη με το Ιράν. Ποια θα ήταν μια ικανοποιητική βάση για ομαλοποίηση της σχέσης σας;
Απ. Να περιοριστούν στην ειρηνική χρήση της ατομικής ενέργειας, υπό την παρακολούθηση της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας και άλλων. Δεν πιστεύουμε το καθεστώς αυτό. Οι Αμερικανοί, οι Γάλλοι, οι Γερμανοί ξέρουν γιατί δεν τους πιστεύουν. Η ΔΕΕΑ ανέφερε στον ΟΗΕ το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Ερ. Πως βλέπετε τις εξελίξεις σε Αφγανιστάν και Πακιστάν;
Απ. Ανησυχώ πάρα πολύ για τον κύκλο των εξτρεμιστών Ταλιμπάν εκεί και μαζί το Ιράν εκεί. Πρέπει κάποιος να σταματήσει τους Ταλιμπάν αποφασιστικά.

Ερ. Το δοκίμασαν χρόνια και δεν δουλεύει.
Απ. Ο κόσμος δεν είναι ακόμα ενωμένος σε αυτό. Το ίδιο το Πακιστάν είναι διηρημένο. Αργά ή γρήγορα θα καταλάβουν ότι το φίδι της καταστροφής είναι σπίτι τους. Φαντάζεστε να πάρουν οι Ταλιμπάν ατομικά όπλα;

Ερ. Πάντως και σε σας υπάρχουν εξτρεμιστές. Το γαλλικό περιοδικό Μαριάν διηρωτάτο πως είναι δυνατόν να βλέπουμε μια εβραϊκή άκρα δεξιά, ένας «Εβραίο Λεπέν» στην κυβέρνηση;
Απ. Ας τους δώσουμε χρόνο κι ας μετρήσουμε τα σφάλματά τους. Ελπίζω ότι μετά τη συνάντηση του κ. Νετανιάχου με τους Προέδρους Μουμπάρακ και Ομπάμα, τα πράγματα θα είναι σαφέστερα.

Ερ. Δεν βλέπω πρόταση από το Ισραήλ, ούτε καν εμμονή στα δύο κράτη. Που πάμε;
Απ. Νομίζω ότι η πολιτική της παρούσας κυβέρνησης θάναι σαφέστερη μετά τη συνάντηση με τον Ομπάμα

Ερ. Ο αρχηγός της Χαμάς Μεσάαλ τάχθηκε υπέρ της λύσης δύο κρατών.
Απ. Δεν πιστεύω ούτε μία κουβέντα του.

Ερ. Ο Μπερλουσκόνι πρότεινε την ένταξή σας στην ΕΕ. Είναι επιδίωξη και επιθυμία σας;
Απ. Η πρόταση είναι πολύ κολακευτική. Ευρώπη και Ισραήλ μοιράζονται πολλά, σε ιστορία, αξίες, κουλτούρα, οικονομία. Έχουμε σειρά συμφωνιών. Εντούτοις, επί του παρόντος, το Ισραήλ θάθελε να δει τον εαυτό του τμήμα της Μεσογειακής Ένωσης, εν ειρήνη με όλους τους γείτονές του.

Ερ. Μερικοί σε Ελλάδα και Κύπρο προτείνουν να φτιάξουμε στρατηγική σχέση μαζί σας. Ποιο το νόημα όταν έχετε πολύ αναπτυγμένη στρατηγική σχέση με τη Τουρκία, που είναι το δικό μας πρόβλημα;
Απ. Θεωρούμε την Ελλάδα σημαντική. Θέλουμε ισχυρότερες, βαθύτερες σχέσεις. Εξαιτίας της μακράς ιστορίας, είμαστε παλιά, σοφά έθνη, μεσογειακά, πολύ κοντά. Έχουμε Ορθόδοξο Πατριάρχη στην Ιερουσαλήμ. Έρχονται εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες εδώ, συνεργαζόμαστε στην έρευνα. Είμαι πολύ ευτυχής για τη δράση των ελληνικών αρχών, έχουμε μεγάλη συνεργασία. Δεν είναι οι σχέσεις αυτές ανταγωνιστικές προς τις σχέσεις με την Τουρκία. Δεν είναι παίγνιο μηδενικού αθροίσματος. Στην καρδιά μας χωράνε πολλοί φίλοι.
Κόσμος του Επενδυτή

Τι τα θέμε τα μνημεία...

Λοιπόν, με όλα τούτα, εμείς τί κάνομε; Πρώτον οι δηλωμένοι αντιδημοκράτες βρομίζουν αγάλματα και προσόψεις ιστορικών κτιρίων, και δεύτερον οι αρχαιολογικές-μας Υπηρεσίες είναι προκλητικώς υποστελεχωμένες. Λύση: Οι ιδιοκτήτες των μεγάλων σχολικών συγκροτημάτων (τους σταθμούς τηλεοράσεως υπαινίσσομαι) θα συνεισφέρουν εμμόνως στην οικείωση των τηλεθεατών-τους με τις πολλαπλές χαρές της μνημειοφιλίας. Το ίδιο και τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Και τότε; Τότε θα ιδείτε πόσο γρήγορα η πολιτική εξουσία, πιεζόμενη εκ των κάτω, θα αναϊεραρχήσει τις χρηματοδοτήσεις.

1. Η επίκληση του παλαιού ρητού «ούκ επ΄ άρτω μόνον ζήσεται άνθρωπος» δέν είναι επαρκής απάντηση στο περι χρησιμότητας των Μνημείων ερώτημα. Ιδίως δέ σε εποχές ευλόγως εντεινόμενης χρησιμοθηρίας. Εγώ πάντως («σε κάθε περίπτωση» που λέν κι οι αγράμματοι) θα αποπειραθώ να θυμίσω πόσο χρήσιμα όντως μπορούν να είναι τα μνημεία. Τα οποία, κατα εναν κάπως ευρύτερο ορισμό, είναι προϊόντα διαφόρων σκοπιμοτήτων:

α) Διατήρηση εξαιρετικών φυσικών αγαθών (πδ. τοπία εξαιρέτου κάλλους ή τόποι μέγιστης επιστημονικής και περιβαλλοντικής σημασίας).

β) Ανάμνηση της συλλογικής Ιστορίας, κατηγορία στην οποία υπάγονται τύμβοι, νεκροπόλεις, παλαιοί οικισμοί, άλλοι αρχαιολογικοί χώροι, κτίρια ιστορικά, τόποι λατρείας, καθώς και παλαιότερες σπουδαίες βιομηχανικές εγκαταστάσεις ή σημαντικά αντικείμενα. Ταύτα δέ ανεξαρτήτως της ενδεχόμενης αισθητικής-των αξίας.

γ) Συντήρηση παλαιών τεχνημάτων μεγάλης Αισθητικής αξίας (ναοί, αγάλματα, πλοία), ασχέτως του γεγονότος οτι ετούτα ενέχουν συνήθως και μεγάλη ιστορικήν αξία.

δ) Κατασκευή συγχρόνων σημάτων ανάμνησης πρόσφατων γεγονότων και ατόμων ή προβολής ιδεών. Εδώ υπάγονται τα επινίκια και τα ταφικά μνημεία ή και ιδεολογικής σκοπιμότητας κτίσματα.

ε) Προστασία και διάδοση παραδόσεων - απο εθνικές ενδυμασίες μέχρι παραδοσιακές τεχνικές παραγωγής αντικειμένων.

2. Εντάξει λοιπόν, γιατί όλα τούτα είναι «χρήσιμα»; Δηλαδή ποιές ανάγκεςμας ικανοποιούν; Η απάντηση θα εξαρτηθεί ακριβώς απ΄ τον κατάλογο αυτών των αναγκών μας: Εάν ο κατάλογος αυτός περιλάβει μόνον «μαμ-νάνι-κάκα», είναι προφανές οτι τα μνημεία είναι σχεδόν ανώφελα (αν δεν είναι και βλαπτικά εξαιτίας των πιστώσεων που απορροφούν). Οι περισσότεροι πολίτες όμως έχουν κι άλλες επιτακτικότατες ενίοτε ανάγκες- πέραν της φυσικής επιβίωσης. Καί αυτές πρέπει να τις υπομνήσομε τώρα, κατ΄ αντιστοιχίαν προς τις κατηγορίες μνημείων της προηγούμενης παραγράφου. α) Μερικά εκατομμύρια χρόνια, το ανθρώπινο είδος έζησε και εξελίχθηκε μέσα σε φυσικά περιβάλλοντα. Ο ανθρώπινος οργανισμός εναρμονίσθηκε με εκείνο το κάλλος και με εκείνην την βιοποικιλότητα. Είναι λοιπόν εμπειρικώς προφανές οτι τα τελευταία (ασήμαντης διάρκειας) τρείς χιλιάδες χρόνια δέν πρόκαναν να μας αλλάξουν ώστε να μήν έχομε λειτουργικήν ανάγκη της Φύσεως. Και το συνειδητοποιούμε μόνον μέσω των ποικίλων (νευρολογικών κυρίως) ασθενειών μας.

β) Αφότου βγήκαμε απ΄ τις σπηλιές για να συμπήξομε ομάδες, κοινωνίες και έθνη (ναί, έθνη, για την προστασία των λαϊκών συμφερόντων έναντι κατακτητών- πρίν απ΄ την καπήλευση αυτής της θέσμισης), είχαμε και έχομε ανάγκη απο σύμβολα αυτής της συλλογικότητας- αλλιώς ξανασκορπίζομε στις μοντέρνες σπηλιές μας. Ακόμη κι η παγκόσμια συλλογικότητά-μας (πάνω σ΄ αυτόν τον κατάμονο πλανήτη όπου φυτρώσαμε), πάλι έχει ανάγκη απο την μνήμη του παρελθόντος που μας διαμόρφωσε. Γιατί; Για να μπορούμε να ξεφύγομε απ΄ το αυτιστικό σύνδρομο «είμαστε, λέει, άτομα ή έθνη μοναδικά»όπως μας συμβαίνει κατα την εφηβική ηλικία (και όχι μόνον). Επι πλέον (όχι «επιπλέον» σωσίβιο που μας προέκυψε τελευταίως), μεγάλο πλήθος γνώσεων, πρακτικών, κοινωνικών και τεχνικών, βρίσκεται ενσωματωμένο σε κάθε μνημείο- κι έχομε ανάγκη απο γνώσεις και παραδείγματα.

γ) Η μονόχορδη λογοκρατούμενη αντίληψη για τον Ανθρωπο (ενα κατσουφιασμένο όν που ασχολείται μόνον με θέματα «σοβαρά»), υποτιμάει το Αισθητικό ενέργημα και την επανεύρεση του μύχιου εαυτού μας μέσω της Τέχνης- κάθε στιγμή, μέρα και νύχτα. Αποτέλεσμα αυτής της υποτίμησης ειναι ο ευνουχισμός του Είναι, η υπονόμευση της ευτυχίας (κι ίσως και η αύξηση των νευρώσεων). Άς θυμηθούμε λοιπόν πως καί η θέαση πλείστων Μνημείων είναι όργανο ψυχικής απελευθέρωσης- ικανοποίηση άλλης μιάς ανάγκης δηλαδή.

δ) Οι μεγάλες χαρές και οι μεγάλες λύπες για τα όσα μας συμβαίνουν σήμερα, είναι «αβάσταχτες» χωρίς ενα Σήμα στον χώρο- μια στέρεη υπόμνηση ατομικών ή συλλογικών σπουδαίων γεγονότων ή σημαντικών ανθρώπων μας. Εδώ βέβαια υπάγονται και τα ενίοτε τερατώδη «μνημεία»που στήσαν όλες οι δικτατορίες- καλύτερα, για να μήν τις ξεχνάμε. Υπάγεται επίσης και η περίπτωση των νικητών στους πανελληνίους αγώνες της αρχαιότητας, οι οποίοι είχαν το δικαίωμα να ανεγείρουν μνημείο της νίκης τους- τέτοιο ήταν το ιδεώδες της (αθλητικής) αρετής τότε.

ε) Η επέκταση της έννοιας του μνημείου απ΄ τα μεγάλα αντικείμενα προς τις παραδοσιακές μεθόδους και τα χρηστικά προϊόντα του παρελθόντος, δέν είναι γενική- οι ιάπωνες ίσως ήσαν οι πρώτοι που την θέσπισαν. Συμβάλλουν όμως καί τούτα στην συγκρότηση μιας διαχρονικής κοινωνικής συνοχής, που τόσο την έχομε ανάγκη.

3. Υποστηρίζω πως όλες ετούτες οι ανάγκες, ατομικές και κοινωνικές, που υπηρετούνται απο τη «λειτουργία» των Μνημείων, έχουν για τον σύγχρονο άνθρωπο σημασίαν μεγαλύτερη απ΄ όσο συνήθως πιστεύεται. Πολύ δε περισσότερο που τα μνημεία αυτά προσφέρονται και για κάμποσες πιό χειροπιαστές ικανοποιήσεις, όπως η «διασκέδαση» όλων μας (ανάγκη ουσιωδέστατη κι αυτή) και η αύξηση των εισοδημάτων μας χάρις στην τουριστική βιομηχανία- ιδίως για κατι Χώρες (ονόματα δέν λέμε) που οι ξένοι δέν τις αφήνουν να αναπτύξουν ουσιαστικά τις άλλες παραγωγικές ανταγωνιστικές-τους δραστηριότητες...

Λοιπόν, με όλα τούτα, εμείς τί κάνομε; Πρώτον οι δηλωμένοι αντιδημοκράτες βρομίζουν αγάλματα και προσόψεις ιστορικών κτιρίων, και δεύτερον οι αρχαιολογικές-μας Υπηρεσίες είναι προκλητικώς υποστελεχωμένες. Λύση: Οι ιδιοκτήτες των μεγάλων σχολικών συγκροτημάτων (τους σταθμούς τηλεοράσεως υπαινίσσομαι) θα συνεισφέρουν εμμόνως στην οικείωση των τηλεθεατών-τους με τις πολλαπλές χαρές της μνημειοφιλίας. Το ίδιο και τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Και τότε; Τότε θα ιδείτε πόσο γρήγορα η πολιτική εξουσία, πιεζόμενη εκ των κάτω, θα αναϊεραρχήσει τις χρηματοδοτήσεις.

Λέτε;

Ο κ. Θεοδόσης Π. Τάσιος είναι ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου
ΒΗΜΑ