29/8/12

Η ξεχασμένη ιστορία των λευκών σκλάβων. Μέρος Β’.

Όταν ο πειρατικός στόλος βρισκόταν στο λιμάνι, οι σκλάβοι των γαλέρων ζούσαν στο Bagno (Κάτεργα) και έκαναν όλη τη βρώμικη, επικίνδυνη ή εξαντλητική δουλειά που ο Πασάς τους διέταζε να κάνουν. Συνήθως τους έβαζαν να σύρουν και να κόψουν πέτρες, να καθαρίσουν το λιμάνι, ή σε βαριές εργασίες. Οι σκλάβοι που βρίσκονταν στο στόλο του Τούρκου Σουλτάνου δεν είχαν καν αυτή την επιλογή. Ήταν συχνά στη θάλασσα για συνεχιζόμενους μήνες, και παρέμειναν αλυσοδεμένοι στα κουπιά τους ακόμα και στο λιμάνι. Τα πλοία τους ήταν ισόβια φυλακή.

Άλλοι σκλάβοι στην ακτή Βαρβαρίας είχαν μεγαλύτερη ποικιλία εργασιών. Συχνά έκαναν δουλεία του ιδιοκτήτη ή γεωργικές εργασίες όπως αυτές που συνδέουμε με την αμερικανική δουλεία,
αλλά εκείνοι που είχαν ειδικές δεξιότητες ήταν συχνά μισθωμένοι από τους ιδιοκτήτες τους. Μερικοί αφέντες ελευθέρωναν  απλά τους σκλάβους τους κατά τη διάρκεια της ημέρας με τη διαταγή να επιστρέψουν με ένα συγκεκριμένο ποσό χρημάτων το βράδυ, αλλιώς τους έδερναν άγρια. Οι ιδιοκτήτες φαίνεται να ανάμεναν κέρδη της τάξης του 20% της τιμής αγοράς. Ό τι και να έκαναν, στην Τύνιδα και στην Τρίπολη, οι σκλάβοι φορούσαν συνήθως ένα σιδερένιο δαχτυλίδι γύρω από έναν αστράγαλο, και φορούσαν μια αλυσίδα βάρους 11 ή 14 κιλά.

Μερικοί ιδιοκτήτες έβαζαν τους λευκούς σκλάβους τους να εργαστούν σε αγροκτήματα στην ενδοχώρα, όπου αντιμετώπισαν άλλο ένα κίνδυνο: τη σύλληψη και μια νέα δουλεία από επιδρομές Βερβερίνων. Αυτοί οι δυστυχείς δεν θα ξαναέβλεπαν πιθανότατα άλλο Ευρωπαίο για το υπόλοιπο της σύντομης ζωής τους.

Ο καθ. Ντέιβις παρατηρεί ότι δεν υπήρχε εμπόδιο για τη σκληρότητα : «δεν υπήρχε αντίστοιχη δύναμη για την προστασία των σκλάβων από τη βία του ιδιοκτήτη του: απουσία τοπικών νόμων εναντίον τη σκληρότητα, καμία  κοινή φιλάνθρωπη κοινή γνώμη, και σπάνια αποτελεσματικές πιέσεις από τα ξένα κράτη».
 Οι δούλοι δεν ήταν μόνο εμπόρευμα, ήταν και άπιστοι, και άξιζαν όλα τα δεινά που δέχονταν από τους αφέντες τους.

Ο καθ. Ντέιβις σημειώνει ότι «όλοι οι σκλάβοι που ζούσαν στα bagnos και που επέζησαν για να γράψουν τις εμπειρίες τους τόνισαν τη σκληρότητα και την ενδημική βία που ασκούνταν εκεί». Η αγαπημένη τιμωρία ήταν το ξυλοκόπημα, με το οποίο ο άνθρωπος καθόταν ανάσκελα με δεμένους τους αστραγάλους και ανυψωνόταν από τη μέση για να ξυλοκοπηθεί για πολύ ώρα  στα πέλματα. Ένας σκλάβος μπορούσε να λάβει μέχρι και 150 ή 200 κτυπήματα, που θα μπορούσαν να τον αφήσουν ακρωτηριασμένο. Η συστηματική βία μετάτρεπε πολλούς άνδρες σε ρομπότ.

Οι Χριστιανοί σκλάβοι ήταν συχνά τόσο άφθονοι και τόσο φθηνοί ώστε δεν υπήρχε ενδιαφέρον να ασχοληθεί κανείς μαζί τους. Πολλοί ιδιοκτήτες τους χρησιμοποιούνταν μέχρι θάνατο και αγόρασαν αντικαταστάτες.

Οι δημόσιοι δούλοι συνέβαλαν επίσης σε ένα ταμείο για τη διατήρηση των ιερέων του Bagno. Ήταν μια πολύ θρησκευτική εποχή, και ακόμη και στις πιο φρικτές συνθήκες, οι άνδρες ήθελαν να έχουν τη δυνατότητα να εξομολογηθούν  και, το πιο σημαντικό, να λάβουν το ευχέλαιο. Υπήρξε σχεδόν πάντα ένας ή δύο ιερείς σε αιχμαλωσία στο Bagno, αλλά για να παραμένουν διαθέσιμοι για τα θρησκευτικά καθήκοντα τους, οι άλλοι σκλάβοι συνεισέφεραν για να αγοράσουν το χρόνο τους από τον Πασά. Μερικοί σκλάβοι στις γαλέρες δεν είχαν επομένως τίποτα για να αγοράσουν τρόφιμα ή ρούχα, ενώ κατά τη διάρκεια ορισμένων περιόδων, ελεύθεροι Ευρωπαίοι που ζούσαν σε πόλεις της ακτής Βαρβαρίας συνέβαλαν στη συντήρηση των ιερέων των bagno.

Για ορισμένους, η δουλεία γινόταν πολύ υποφερτή. Ορισμένα επαγγέλματα, ιδιαίτερα αυτού του ναυπηγού, ήταν τόσο περιζήτητο ώστε ο ιδιοκτήτης να ανταμείψει τον δούλο του με μια ιδιωτική βίλα και ερωμένες. Ακόμη και λίγοι τρόφιμοι του Bagno κατάφεραν να εκμεταλλευτούν την υποκρισία της ισλαμικής κοινωνίας και να βελτιώσουν την διαβίωση τους. Ο νόμος απαγόρευε αυστηρά το εμπόριο του αλκοόλ από τους μουσουλμάνους, αλλά ήταν πιο επιεικής με τους μουσουλμάνους που το κατανάλωναν μόνο. Σκλάβοι με επιχειρηματική φλέβα ιδρύσαν ταβέρνες στα bagnos και ορισμένοι έκαναν καλή ζωή σερβίροντας ποτά στους μουσουλμάνους πότες.

Ένας τρόπος για να ελαφρύνει το βάρος της σκλαβιάς ήταν να «λάβεις το τουρμπάνι» και να ασπαστείς το Ισλάμ. Αυτό εξαιρούσε έναν άνδρα από την υπηρεσία στις γαλέρες, τις βαριες εργασίες, και από κάποιες άλλες τιμωρίες ανάξιες για ένα γιο του Προφήτη, αλλά δεν τον έβγαζε από το καθεστώς του σκλάβου. Ένα από τα έργα των ιερών των bagnos ήταν να εμποδίσουν τους απεγνωσμένους άνδρες να αλλάξουν θρησκεία, αλλά οι περισσότεροι σκλάβοι δεν φαίνεται να είχαν την ανάγκη θρησκευτικού συμβούλου. Οι Χριστιανοί πιστεύαν ότι η αλλαγή θρησκείας θα έβαζε την ψυχή τους σε κίνδυνο, και συνεπαγόταν  επίσης το δυσάρεστο τελετουργικό της περιτομής των ενηλίκων. Πολλοί σκλάβοι φαίνεται να έχουν υποστεί τη φρίκη της σκλαβιάς, αντιμετωπίζοντάς την ως τιμωρία για τις αμαρτίες τους και ως δοκιμασία της πίστης τους. Οι ιδιοκτήτες αποθάρρυναν την αλλαγή της θρησκείας επειδή θα περιόριζε τη χρήση της κακομεταχείρισης και μείωνε την αξία μεταπώλησης ενός σκλάβου.

Λύτρα και εξαγορά των λευκών σκλάβων

Για τους σκλάβους, η απόδραση ήταν αδύνατη. Ήταν πάρα πολύ μακριά από τον τόπο τους, ήταν συχνά αλυσοδεμένοι, και εντοπίζονταν αμέσως από τα ευρωπαϊκά χαρακτηριστικά τους. Η μόνη ελπίδα ήταν τα λύτρα.

Μερικές φορές η τύχη ερχόταν γρήγορα. Αν μια ομάδα πειρατών είχε ήδη συλλάβει πολλούς άνδρες, ώστε δεν υπήρχε αρκετός χώρος στο κατάστρωμα, έκαναν επιδρομή σε μια πόλη και στη συνέχεια επίστρεφαν μετά από λίγες μέρες  για να πουλήσουν τους αιχμαλώτους στις οικογένειές τους. Η τιμή φυσικά ήταν πολύ χαμηλότερη από εκείνη για κάποιον οου ήταν ήδη στη Βόρεια Αφρική, αλλά ήταν ακόμη πολύ περισσότερο από ό, τι οι αγρότες μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά. Οι αγρότες δεν είχαν γενικά μετρητά και δεν διέθεταν περιουσιακά στοιχεία εκτός από το σπίτι τους και τη γη. Ένας έμπορος ήταν συνήθως πρόθυμος να τους αποκτήσει για ένα μικρό ποσό, αλλά αυτό σήμαινε ότι όταν ένας κρατούμενος επέστρεφε στην οικογένεια του, αυτή είχε καταστραφεί ολοσχερώς.

Η πλειοψηφία των σκλάβων εξαρτιόταν επομένως από το φιλανθρωπικό τάγμα των Τριαδικών (που ιδρύθηκε στην Ιταλία το 1193) και των Mercedariens (που ιδρύθηκε στην Ισπανία το 1203). Αυτά ήταν θρησκευτικά τάγματα που ιδρύθηκαν για  την απελεύθερη των σταυροφόρων που κρατιόνταν από τους μουσουλμάνους, αλλά σύντομα μετατράπηκαν σε ιδρύματα εξαγοράς σκλάβων που κατέχονταν από πειρατές της ακτής Βαρβαρίας, συλλέγοντας χρήματα ειδικά για αυτό το σκοπό. Συχνά έβαζαν παγκάρια μπροστά στις εκκλησίες με την επιγραφή «Για την επιστροφή των φτωχών δούλων», και ο κλήρος καλούσε τους πλούσιους Χριστιανούς να αφήσουν χρήματα για τους όρκους λύτρωσης τους. Και τα δυο τάγματα έγιναν επιδέξιοι διαπραγματευτές, και συνήθως επιτύχαιναν λυτρωτική αμοιβή μικρότερη από εκείνες που κατέφεραν οι άπειροι ιδιώτες.  Ωστόσο, δεν υπήρξε ποτέ αρκετό χρήμα για να απελευθερωθούν πολλοί αιχμάλωτοι, και ο καθ. Ντέιβις υπολογίζει ότι όχι περισσότερα από το 3 ή 4% των δούλων εξαγοράζονταν κάθε χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι οι περισσότεροι άφησαν τα κόκκαλα τους σε χριστιανικούς τάφους χωρίς διακριτικά έξω από τα τείχη των πόλεων.

Τα θρησκευτικά τάγματα διατηρούσαν ακριβείς λογαριασμούς για τις επιτυχίες τους. Οι Ισπανοί Τριαδικοί, για παράδειγμα, οδήγησαν 72 αποστολές εξαγοράς στα χρόνια του 1600, με κατά μέσο όρο 220 απελευθερώσεις σε κάθε αποστολή. Ήταν συνηθισμένο να παρελάσουν οι απελευθερωμένοι σκλάβοι στους δρόμους της πόλης με μεγάλες τελετές. Αυτές οι παρελάσεις έγιναν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αστικά θεάματα της εποχής, και είχαν ισχυρό θρησκευτικό προσανατολισμό. Μερικές φορές οι σκλάβοι περπατούσαν στη παρέλαση με τα παλιά κουρέλια σκλάβου τους για να τονίσουν τα βάσανα που είχαν υποστεί, μερικές φορές φορούσαν άσπρα ειδικά κοστούμια για να συμβολίσουν την αναγέννηση. Σύμφωνα με τα αρχεία της εποχής, πολλοί απελευθερωμένοι σκλάβοι δεν μπορούσαν να συνέλθουν τελείως από τη δοκιμασία που είχαν περάσει, ιδιαίτερα αν είχαν περάσει πολλά χρόνια σε αιχμαλωσία.

Πόσοι σκλάβοι;

Ο Καθ. Ντέιβις παρατηρεί ότι τεράστιες έρευνες έχουν γίνει για να αξιολογηθεί όσο το δυνατόν ακριβέστερα ο αριθμός των μαύρων που έφτασαν στην Αμερική μέσω του Ατλαντικού, αλλά δεν υπήρξε καμία παρόμοια προσπάθεια για να προσδιοριστεί η έκταση της δουλείας στη Μεσόγειο. Δεν είναι εύκολο να γίνει μια αξιόπιστη μέτρηση. Οι Άραβες οι ίδιοι δεν τηρούσαν γενικά αρχεία. Αλλά στην έρευνα του, πάνω από δέκα χρόνια, ο καθηγητής Ντέιβις ανάπτυξε μια μέθοδο εκτίμησης.

Για παράδειγμα, τα αρχεία δείχνουν ότι στο διάστημα 1580 - 1680 υπήρχαν κατά μέσο όρο περίπου 35.000 σκλάβοι στην ακτή Βαρβαρίας. Υπήρξε μια σταθερή απώλεια λόγω θανάτου και λύτρωσης, έτσι εάν ο πληθυσμός παρέμεινε σταθερός, το ποσοστό σύλληψης νέων σκλάβων από τους πειρατές πρέπει να ισούται με το ποσοστό φθοράς. Υπάρχουν καλές βάσεις για την εκτίμηση του ποσοστού θανάτων. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι στους σχεδόν 400 Ισλανδούς που συλληφθήκαν το 1627, υπήρχαν μόνο 70 επιζώντες οκτώ χρόνια αργότερα. Εκτός από τον υποσιτισμό, τον υπερπληθυσμό, την υπερκόπωση και τις βάναυσες τιμωρίες, οι σκλάβοι υπόκεινταν σε κρούσματα πανώλης, η οποία εξαφάνιζε συνήθως το 20 με 30% των λευκών σκλάβων.

Από ορισμένες πηγές, ο καθ. Ντέιβις εκτιμά ότι το ποσοστό θανάτων ήταν περίπου 20% ετησίως. Οι σκλάβοι δεν είχαν πρόσβαση στις γυναίκες, έτσι ώστε η αντικατάσταση γινόταν αποκλειστικά από τις συλλήψεις.

Το συμπέρασμά του : Μεταξύ 1530 και 1780, υπήρχαν σίγουρα ένα εκατομμύριο και ίσως ένα εκατομμύριο διακόσια πενήντα χιλιάδες λευκοί Ευρωπαίοι Χριστιανοί που υποδουλώθηκαν από τους μουσουλμάνους της ακτής Βαρβαρίας.

Αυτό υπερβαίνει κατά πολύ τον γενικά αποδεκτό αριθμό των 800.000 Αφρικανών που μεταφέρθηκαν στις αποικίες της Βόρειας Αμερικής και, αργότερα, στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις δεν ήταν σε θέση να σταματήσουν αυτό το εμπόριο.
Ο Καθ. Ντέιβις εξηγεί ότι στα τέλη του 1700, έλεγχαν καλύτερα αυτό το εμπόριο, αλλά υπήρξε αναγέννηση της λευκής δουλείας κατά τη διάρκεια του χάους των ναπολεόντειων πολέμων.

Η αμερικανική ναυσιπλοΐα δεν απαλλάχτηκε από αυτή τη θήρευση. Μόνο μετά το 1815, μετά από δύο πολέμους εναντίον τους, οι Αμερικανοί ναυτικοί απελευθερώθηκαν από τους πειρατές. Αυτοί οι πόλεμοι ήταν σημαντικές επιχειρήσεις για την νέα δημοκρατία. Μια από τις εκστρατείες μάλιστα υπενθυμίζεται από τις λέξεις «μέχρι τις ακτές της Τρίπολης » στον ύμνο του Πολεμικού Ναυτικού.
Όταν οι Γάλλοι πήραν το Αλγέρι το 1830 , υπήρχαν ακόμη 120 λευκοί σκλάβοι στο Bagno.

Γιατί υπάρχει τόσο λίγο ενδιαφέρον για την δουλεία της Μεσογείου, ενώ οι γνώσεις και ο διαλογισμός για τη μαύρη δουλεία δεν τελειώνει ποτέ; 
Όπως εξηγεί ο καθηγητής Ντέιβις, οι λευκοί σκλάβοι με μη-λευκούς αφέντες δεν ταιριάζουν με «την αφήγηση του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού». Τα σχήματα της θυματοποίησης, τόσο αγαπητά στους διανοούμενους, απαιτούν λευκή κακία, όχι λευκούς πόνους.

Ο καθηγητής Ντέιβις παρατηρεί επίσης ότι η ευρωπαϊκή εμπειρία για την υποδούλωση σε μεγάλη κλίμακα αποκαλύπτει το ψέμα ενός άλλου αριστεριστικού αγαπημένου θέματος: ότι η μαύρη σκλαβιά ήταν κρίσιμο βήμα προς την ίδρυση των Ευρωπαϊκών εννοιών της ράτσας και της φυλετικής ιεραρχίας.

Αυτό δεν ισχύει. Για αιώνες, οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι έζησαν με το φόβο του μαστιγίου, και πολλοί παρακολούθησαν τις παρελάσεις εξαγοράς των απελευθερωμένων σκλάβων, που ήταν όλοι λευκοί. Η δουλεία ήταν μια μοίρα που την φαντάζονταν πιο εύκολα για τον εαυτό τους παρά για τους μακρινούς Αφρικανούς.

Με λίγη προσπάθεια, είναι δυνατόν να φανταστεί κανείς τους Ευρωπαίους να ασχοληθούν με τη δουλεία όσο και οι μαύροι. Εάν οι Ευρωπαίοι ανέτρεφαν παράπονα για τους σκλάβους των γαλέρων με τον ίδιο τρόπο που οι μαύροι το κάνουν για τους εργαζομένους στους αγρούς, η ευρωπαϊκή πολιτική θα ήταν σίγουρα διαφορετική. Δεν θα υπήρχε καμία δουλική συγνώμη για τις Σταυροφορίες, ελάχιστη μετανάστευση μουσουλμάνων στην Ευρώπη, οι μιναρέδες δεν θα φύτρωναν σε όλη την Ευρώπη, και η Τουρκία δεν θα ονειρευόταν να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το παρελθόν δεν μπορεί να αλλάξει, και η λύπηση μπορεί να ληφθεί με υπέρβαση, αλλά εκείνοι που ξεχνούν πληρώνουν υψηλό τίμημα.

-----------------------------------------------

Πηγή  : Robert C. Ντέιβις, Χριστιανοί Σκλάβοι, Μουσουλμάνοι Αφέντες: το εμπόριο λευκής σαρκός στη Μεσόγειο, στην ακτή Βαρβαρίας, και την Ιταλία, 1500-1800, Palgrave Macmillan, 2003, 246 σελίδες.

--------------------------------------------

Le génocide voilé – Η κρυμμένη γενοκτονία των Αφρικανών από τους Άραβες

Sous l’avancée arabe, des millions d’Africains furent razziés, massacrés ou capturés, castrés et déportés vers le monde arabo-musulman à partir des comptoirs à chair humaine de l’Afrique orientale. Telle était en réalité la première entreprise de la majorité des Arabes qui islamisaient les peuples africains, en se faisant passer pour des piliers de la foi et les modèles des croyants.
Ils allaient souvent de contrée en contrée, le Coran d’une main, le couteau à eunuque de l’autre, menant hypocritement une « vie de prière », ne prononçant pas une parole sans invoquer Allah et les hadiths de son Prophète ».
L’auteur nous livre les détails. Les tactiques employées inspirées du djihad (attaques-surprises en pleine nuit, suivies du massacre des vieux) puis enseignées aux partisans, le cynisme, la zizanie, les justifications racistes bestiales, les motivations mercantiles, la légalisation et la sanctification de la traite, l’effondrement des civilisations africaines, le dépeuplement systématique de régions entières, grandes comme des pays européens, et les cortèges d’esclaves, le long de routes marquées de part et d’autre par les squelettes blanchis et les dépouilles plus récentes, mutilées, de leurs prédécesseurs tombés en chemin, les castrations systématiques, souvent totales (75% de mortalité, mais une valeur multipliée sur le marché), les avortements et assassinats réguliers des enfants des esclaves sexuelles, l’épouvantable « normalisation » de ces processus, des siècles durant.
L’esclavage étant validé et institutionnalisé par l’Islam, il eût été impie chez les Arabes de le remettre en cause.

Il serait grand temps que la génocidaire traite négrière arabo-musulmane soit examinée et versée au débat, au même titre que la ponction transatlantique. Car, bien qu’il n’existe pas de degrés dans l’horreur ni de monopole de la cruauté, on peut soutenir, sans risque de se tromper, que le commerce négrier arabo-musulman et les jihads provoqués par ses impitoyables prédateurs pour se procurer des captifs furent pour l’Afrique noire bien plus dévastateurs que la traite transatlantique.

* Auteur : Tidiane N'Diaye
* Éditeur : Gallimard
* 253 pages
* Collection : Continents noirs

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Υφίσταται μετριασμός των σχολίων.